Bashkimi Evropian është gati të shtojë testet mbi rregullat që i detyrojnë 27 vendet anëtare të bllokut të ndihmojnë njëra-tjetrën në kohë krize, ndërsa realiteti po bëhet më i qartë se angazhimi i Uashingtonit ndaj NATO-s dhe sigurisë në Evropë nën presidentin e SHBA-së, Donald Trump po zhduket.
Në një samit në Qipro që fillon më vonë të enjten, udhëheqësit do të punojnë mbi “një plan operacional” për të shfrytëzuar më së miri politikën ushtarake, të sigurisë, tregtare dhe asetet e tjera të BE-së në kohë nevoje, tha presidenti qipriot Nikos Christodoulides për Associated Press.
Në mesin e majit, të dërguarit e BE-së do të marrin pjesë në “ushtrime në tavolinë” për të zbuluar se si Neni 42.7 i traktateve të bllokut mund të përdoret për të ofruar ndihmë kolektive për një komb në rast të një sulmi ose pushtimi nga një vend si Rusia, transmeton Telegrafi.
Ministrat e Mbrojtjes të BE-së pritet të kryejnë teste të ngjashme disa javë më vonë. Ushtrimet janë të përqendruara në vendimmarrjen politike dhe nuk përfshijnë forca të armatosura, agjenci qeveritare ose asete të tjera në terren.
Sipas garancisë së sigurisë të Nenit 5 të NATO-s, një sulm ndaj një aleati konsiderohet si sulm ndaj të gjithëve dhe një sulm që kërkon një përgjigje kolektive, shpesh, megjithëse jo ekskluzivisht, me mjete ushtarake.
Është aktivizuar vetëm një herë, në mbështetje të Shteteve të Bashkuara pas sulmeve të 11 shtatorit dhe çoi në përpjekjet e dështuara 18-vjeçare të NATO-s për sigurinë në Afganistan.
Neni 42.7 i BE-së, i cili u hartua për të shmangur konfliktin me Nenin 5, është përdorur gjithashtu vetëm një herë, me kërkesë të Francës pas sulmeve terroriste në Paris në vitin 2015 që lanë më shumë se 130 të vdekur dhe më shumë se 400 të tjerë të plagosur.
Neni i BE-së thotë se nëse një komb “është viktimë e agresionit të armatosur në territorin e tij”, partnerët e tij duhet të ofrojnë “ndihmë dhe asistencë me të gjitha mjetet në fuqinë e tyre”.
Ai parashikon që një ndihmë e tillë duhet të jetë në përputhje me kartën e OKB-së dhe të mos bjerë ndesh me angazhimet e NATO-s, dhe klauzola bën lëshime për neutralitetin e vendeve anëtare si Austria dhe Irlanda.
Në rastin e Francës, vendet e BE-së shprehën solidaritet dhe ofruan mbështetje. Franca u bëri thirrje partnerëve të saj që të shtojnë përpjekjet e tyre kundër terrorizmit ndërkombëtar, gjë që i liroi forcat franceze për një operacion të madh sigurie në vend.
Stërvitje të ngjashme për të testuar përdorimin e Nenit 42.7 janë mbajtur gjatë dekadës së fundit. Por dyshimet në rritje rreth angazhimit të SHBA-së në NATO dhe anëtarësimit të ardhshëm në BE të Ukrainës së shkatërruar nga lufta, kanë sjellë një urgjencë të re në përgatitje.
Reflektimet e fundit rreth mënyrës se si evropianët mund të mbrojnë veten u shtuan pasi Trump kërcënoi të aneksonte Grenlandën, e cila është një pjesë gjysmëautonome e mbretërisë së Danimarkës, një aleate e NATO-s.
Disa vende evropiane dërguan vetëm disa ushtarë secila në ishullin masiv pranë brigjeve të Kanadasë, në një shfaqje shumë simbolike të solidaritetit me Danimarkën. Trump u ankua se do të vendoste tarifa për vendet që morën pjesë, por përfundimisht u tërhoq.
Vendimi i Trump për të nisur një luftë kundër Iranit, së bashku me Izraelin, dukej se justifikonte planifikimin. Një sulm hakmarrës nga Irani në mars shënjestroi një bazë ushtarake të Mbretërisë së Bashkuar në ishullin mesdhetar të Qipros, i cili aktualisht mban presidencën e rradhës së BE-së.
Ndryshe nga NATO, e cila është thjesht një organizatë sigurie, BE-ja ka në dispozicion shumë armë më të larmishme. Ato variojnë nga fuqia ushtarake deri te përdorimi i sanksioneve, kontrollet kufitare ose politikat tregtare dhe të vizave.
Shkalla në të cilën ato dhe masat e tjera mund të përdoren në kohë krize do të vihet përsëri në provë në javët e ardhshme, ndërsa luftërat përkeqësohen në Lindjen e Mesme, duke tërhequr vëmendjen e SHBA-së dhe në Ukrainë.
“Nuk e dimë se çfarë do të ndodhë nëse një shtet anëtar e aktivizon këtë artikull. Ka një numër çështjesh”, i tha Christodoulides AP-së. /Telegrafi/
