Statistikat zyrtare konfirmojnë se kontakti ekonomik midis Armenisë dhe Azerbajxhanit ka filluar — modest në shkallë, por ndër shenjat e para të dokumentuara publikisht të tregtisë ndërkufitare në vite.
Të dhënat doganore nga Azerbajxhani tregojnë se eksportet në Armeni arritën afërsisht 5.75 milionë dollarë (5.1 milionë euro) në tremujorin e parë të vitit 2026, transmeton Telegrafi.
Asnjë e dhënë përkatëse doganore armene nuk është publikuar publikisht për të njëjtën periudhë, që do të thotë se pamja e disponueshme pasqyron vetëm njërën anë të regjistrit.
Tregtia midis dy vendeve historikisht ka qenë e papërfillshme, e formuar nga mungesa e marrëdhënieve të drejtpërdrejta ekonomike dhe trashëgimia e dekadave të konfliktit rajonal.
Shifrat e reja nuk konfirmojnë një marrëdhënie tregtare dypalëshe të strukturuar ose të qëndrueshme, dhe bazat e të dhënave tregtare të konsoliduara ndërkombëtarisht nuk kanë verifikuar ende flukse reciproke për të njëjtën periudhë.
Megjithatë, disa analistë i shohin shifrat si një sinjal të hershëm të dinamikës në ndryshim.
Bako Kheladze, një bashkëpunëtor në programin kërkimor The Irregular Warfare Initiative të drejtuar bashkërisht nga Universiteti Princeton dhe Akademia Ushtarake Amerikane në West Point, i përshkruan shifrat si më shumë se simbolike.
“Këto 5.57 milionë dollarë përfaqësojnë më shumë sesa thjesht një shifër ekonomike. Është një sinjal pozitiv drejt ndërtimit të urave të besimit midis kombeve, të cilat në fund të fundit mund të sjellin paqe dhe prosperitet në Kaukazin Jugor”, tha ai.
Kheladze shtoi se ndërvarësia ekonomike historikisht ka ndihmuar në stabilizimin e mjediseve pas konfliktit.
“Ka shumë shembuj se si marrëdhëniet ekonomike dhe ndërvarësia zgjidhin mosmarrëveshjet dhe ndërtojnë një mjedis paqësor”, vazhdoi ai, duke treguar Evropën e pasluftës si pikë referimi, ndërsa paralajmëroi se paralelet e drejtpërdrejta mund të jenë të parakohshme.
Eksportet e kufizuara po shfaqen së bashku me përpjekjet më të gjera diplomatike në Kaukazin Jugor që synojnë përmirësimin e komunikimit dhe eksplorimin e lidhjes graduale rajonale.
Nourhan El-Bayaa, profesoreshë në Universitetin e Istanbul Aydin dhe konsulente në Programin e Zhvillimit të Kombeve të Bashkuara, thotë se zhvillimi duhet të shihet brenda një kuadri më të gjerë të ndërtimit të besimit.
“Treguesit e parë të bashkëpunimit ekonomik midis Armenisë dhe Azerbajxhanit janë më shumë sesa thjesht një zhvillim biznesi. Ato janë një hap vendimtar drejt nxitjes së besimit”, tha ajo.
“Një nga shenjat e para dhe më të dukshme se konfliktet politike mund t’i hapin rrugë marrëveshjes praktike është shpesh kontakti ekonomik”, shtoi ajo.
Por vetëm sinjalet e hershme nuk janë të mjaftueshme.
“Shfaqja e aktivitetit ekonomik ndërkufitar është premtuese, por qëndrueshmëria e tij varet nga besimi institucional, mekanizmat transparentë të tregtisë dhe angazhimet politike të parashikueshme. Pa këto themele, fitimet e hershme mund të mbeten simbolike dhe jo transformuese”, tha El-Bayaa.
Ekspertët paralajmërojnë se vëllimet mbeten të vogla dhe kërkojnë konfirmim të mëtejshëm me kalimin e kohës.
“Kjo është ende një kohë delikate, edhe pse përmirësimet e fundit janë pozitive”, tha El-Bayaa.
“Një zgjidhje politike më gjithëpërfshirëse nuk mund të zëvendësohet nga pjesëmarrja ekonomike, por mund të promovojë paqen”, shtoi El-Bayaa.
Për momentin, shifrat tregojnë një rishfaqje të kujdesshme të kontaktit ekonomik – të kufizuar në shkallë, të pakonfirmuar nga Jerevani, por potencialisht të rëndësishme në një rajon ku çdo lëvizje është lajm. /Telegrafi/
