Emiratet e Bashkuara Arabe kanë njoftuar se do të dalin nga OPEC dhe OPEC+ duke nisur nga 1 maji. Këto janë organizatat që bashkojnë vendet kryesore prodhuese dhe eksportuese të naftës në botë (në OPEC+ bën pjesë edhe Rusia). Vendimi, që erdhi si surprizë, u shpjegua nga ministri i Energjisë i Emirateve, Suhail Al Mazrouei. Ai tha se “bota do të ketë nevojë për më shumë energji”, duke përmendur si arsye rritjen e qendrave të të dhënave dhe zhvillimin e inteligjencës artificiale. Sipas agjencisë shtetërore të lajmeve Wam, Emiratet planifikojnë ta rrisin gradualisht prodhimin e naftës. Të qenit pjesë e OPEC do të thotë që vendet anëtare duhet të ndjekin vendimet e përbashkëta për sa naftë të prodhojnë – më shumë apo më pak. Duke dalë nga OPEC, Abu Dhabi (anëtar që nga viti 1967) fiton liri të plotë për të vendosur vetë sa naftë të prodhojë dhe eksportojë, dhe mund të reagojë më shpejt ndaj luhatjeve të tregut.
Çfarë është OPEC
OPEC (Organizata e Vendeve Eksportuese të Naftës) është një organizatë ndërqeveritare e krijuar në Bagdad në vitin 1960. Me pak fjalë, është një grup shtetesh që prodhojnë naftë dhe bien dakord mes tyre për sa naftë do të nxjerrin në treg. Qëllimi është të mbajnë nën kontroll tregun dhe çmimet. Selia e OPEC ndodhet në Vjenë dhe vendimet merren bashkërisht. Organizata cakton kuota prodhimi për çdo vend anëtar. Kur vendos të rrisë ose ulë prodhimin global, ndikon drejtpërdrejt në ofertën dhe kërkesën – dhe si rrjedhojë, në çmimin e naftës. Aktualisht, pjesë e OPEC janë vende si Algjeria, Arabia Saudite, Kongo, Emiratet e Bashkuara Arabe, Gaboni, Guinea Ekuatoriale, Irani, Iraku, Kuvajti, Libia, Nigeria dhe Venezuela. Angola është larguar në vitin 2024. Ndërkohë, OPEC+ është një grup më i gjerë që përfshin vendet e OPEC dhe edhe 10 prodhues të tjerë, të udhëhequr nga Rusia. Sipas ekspertit të naftës Salvatore Carollo, ky nuk është një organizim formal – është më shumë një bashkëpunim vullnetar, pa strukturë të fortë.
Mesazhi për Trump
Ky vendim mund të lexohet si një përpjekje e Emirateve për të qenë më të pavarura dhe për të menaxhuar vetë kapacitetin e tyre prodhues, i cili është rritur ndjeshëm vitet e fundit. Kjo vjen në një moment kur lufta me Iranin ka shkaktuar një tronditje të fortë energjetike dhe ka destabilizuar ekonominë globale. “Duke pasur parasysh që pesha e OPEC është ulur dhe roli i Emirateve ka qenë më shumë në hije krahasuar me Arabinë Saudite – shprehet eksperti i naftës Salvatore Carollo – me këtë lëvizje Emiratet kanë dhënë një sinjal paralajmërues për Iranin, për mundësinë e shpërbërjes së një politike të përbashkët të vendeve të Gjirit. Kjo mund të shihet edhe si një mesazh për Donald Trump, për rrezikun që të shpërbëhet çdo formë kontrolli mbi tregun ndërkombëtar të naftës. Pra, janë sinjale të tërthorta që vënë në diskutim mënyrën si qeveriset tregu global i naftës, përfshirë edhe rolin e Brent dhe dollarit. Megjithatë, sipas tij, nuk bëhet fjalë për një goditje ndaj Arabisë Saudite, pasi Emiratet dhe sauditët zakonisht veprojnë në të njëjtën linjë.”
