Ushqimi i tepërt, pijet, mishi i ruajtur keq dhe rriqrat janë ndër rreziqet më të shpeshta gjatë daljeve festive
Dita e 1 Majit, për shumë familje shqiptare, është rast për të dalë në natyrë, për t’u takuar me miq, për të ndezur skarën dhe për të kaluar disa orë larg ritmit të përditshëm. Parqet, livadhet, zonat malore, hapësirat pranë lumenjve dhe vendet e tjera të gjelbra mbushen zakonisht me njerëz që kërkojnë pushim, ajër të pastër dhe shoqëri.
Qëndrimi në natyrë, lëvizja dhe shoqërimi janë të dobishme për shëndetin fizik dhe emocional. Megjithatë, teprimi me ushqim, konsumimi i pakontrolluar i pijeve, ruajtja jo e duhur e ushqimit dhe mungesa e kujdesit ndaj rriqrave mund të sjellin pasoja të pakëndshme.
Mesazhi kryesor është i thjeshtë: kënaquni, por me masë, transmeton Telegrafi.
Pse nuk duhet tepruar me ushqim?
Në tryezat e 1 Majit zakonisht nuk mungojnë mishi i pjekur në skarë, sallatat, buka, ëmbëlsirat, pijet e gazuara dhe, shpesh, edhe alkooli. Problemi nis kur ushqimi merret shpejt, në sasi të mëdha dhe pa pushim mes racioneve.
Procesi i tretjes fillon që në gojë. Për këtë arsye, përtypja e mirë e ushqimit ka rëndësi të madhe. Kur hamë shpejt, ushqimi kalon në lukth më pak i përpunuar, ndërsa sistemi tretës ngarkohet më shumë. Në një vakt normal, ushqimi duhet të përtypet me kujdes, në mënyrë që lukthi dhe zorrët ta kenë më të lehtë ta përpunojnë atë.
Pasi ushqimi kalon në lukth, fillon procesi i tretjes me ndihmën e acidit të lukthit dhe enzimave. Kur sasia e ushqimit është e arsyeshme, lukthi e përpunon atë gradualisht dhe e dërgon më tej në zorrën dymbëdhjetëgishtore. Por, kur ushqimi është i tepërt, sidomos kur përmban shumë yndyrë, sheqer dhe proteina të rënda, zbrazja e lukthit ngadalësohet.
Read more (1 maji):Tragetet dhe transporti publik në Greqi jashtë funksionit më 1 Maj, sindikatat e punëtorëve ngrihen në grevë
Atëherë shfaqen ndjenja e rëndesës, fryrja, gazrat, gromësira, djegia në lukth dhe ndjesia e njohur sikur “një gur” ka mbetur në stomak.
Kur lukthi mbingarkohet
Kur ushqimi qëndron më gjatë në lukth, krijohen gazra dhe rritet presioni në pjesën e sipërme të barkut. Kjo mund të shkaktojë rëndesë nën brinjë, fryrje, dhimbje, gromësira dhe urth. Te disa persona, sidomos te ata që kanë gastrit, refluks, hernie hiatale, mbipeshë ose probleme me tretjen, këto simptoma mund të jenë më të theksuara.
Sipas Mayo Clinic, refluksi ndodh kur acidi i lukthit kthehet në ezofag dhe shkakton djegie, ndërsa refluksi i shpeshtë ose i vazhdueshëm mund të çojë në sëmundjen e refluksit gastroezofageal, të njohur si GERD. Prandaj, urthi që përsëritet, djegia pas ushqimit, kthimi i thartirës në gojë, vështirësia në gëlltitje ose dhimbja në kraharor nuk duhen neglizhuar.
Në ditë festash, kujdes të veçantë duhet të kenë personat me gastrit, diabet, hipertension, sëmundje të zemrës, probleme të mëlçisë, pankreasit ose tëmthit. Për ta, një vakt i rëndë me mish të yndyrshëm, pije të gazuara dhe ëmbëlsira mund të jetë më shumë ngarkesë sesa kënaqësi.
Ushqimi në natyrë kërkon kujdes të veçantë
Përveç teprimit me ushqim, një rrezik tjetër është siguria e ushqimit. Mishi i papjekur mirë, sallatat që qëndrojnë gjatë në diell, majoneza, vezët, produktet e qumështit dhe ushqimet e gatuara që mbahen në temperaturë të papërshtatshme mund të bëhen burim helmimi ushqimor.
Organizata Botërore e Shëndetësisë, në udhëzimet e saj për ushqim më të sigurt, rekomandon pesë parime bazë: pastërtinë, ndarjen e ushqimeve të papërpunuara nga ato të gatuara, gatimin e plotë, mbajtjen e ushqimit në temperatura të sigurta dhe përdorimin e ujit e të lëndëve të para të sigurta.
Read more (Familje):Thoma Gëllçi: Vota e diasporës dhe kufijtë e përgjegjësisë demokratike
Prandaj, ushqimi duhet të ruhet në enë të mbyllura, mundësisht në frigorifer portativ ose çanta termike. Mishi i papërpunuar duhet të mbahet i ndarë nga ushqimet e gatshme. Duart, thikat dhe dërrasat ku pritet mishi duhet të pastrohen mirë, sepse ndotja e ushqimit mund të ndodhë lehtë.
Mishi duhet të piqet plotësisht. Nuk mjafton të duket i pjekur vetëm nga jashtë. Te mishi i pulës, sidomos, pjesa e brendshme nuk duhet të mbetet e gjallë ose rozë. Ushqimet e përgatitura nuk duhet të qëndrojnë me orë të tëra në temperaturë ambienti, veçanërisht nëse dita është e ngrohtë.
Rregulli më i mirë është ky: më pak ushqim, më mirë i ruajtur dhe më mirë i përgatitur.
Pse hamë edhe kur nuk jemi të uritur?
Festat shpesh shoqërohen edhe me ngrënie emocionale. Njerëzit hanë jo vetëm sepse janë të uritur, por edhe sepse janë të lodhur, të mërzitur, të stresuar ose sepse atmosfera shoqërore i shtyn të marrin më shumë ushqim.
Në vend që trupi të udhëhiqet nga ndjenja reale e urisë, ushqimi bëhet mënyrë për ta mbuluar përkohësisht një shqetësim të brendshëm. Kjo ndodh shpesh në festa, kur tryeza është e mbushur dhe kur refuzimi i ushqimit shihet si mungesë mirësjelljeje.
Këshilla më e mirë është të dëgjohet trupi. Nëse jeni të ngopur, nuk ka nevojë të vazhdoni vetëm pse “ka mbetur edhe pak”. Më mirë është të bëhet një pushim, të ecet pak, të pihet ujë dhe të shmanget përsëritja e vazhdueshme e racioneve.
Read more (Malore):Rikthehet dielli, si parashikohet moti në Shqipëri për këtë të premte
Marrëdhënia mes sistemit tretës dhe trurit është e ngushtë. Zorra dhe truri komunikojnë përmes rrugëve nervore dhe substancave kimike që ndikojnë në oreks, disponim dhe ndjenjën e ngopjes. Për këtë arsye, ushqimi nuk lidhet vetëm me kaloritë, por edhe me emocionet, ritmin e jetës dhe mënyrën se si e përjetojmë stresin.
Kujdes nga rriqrat në bar, livadhe dhe pyje
Rriqrat janë të pranishme në natyrë, sidomos në bar të gjatë, livadhe, pyje, parqe, pranë lumenjve dhe në zona me lagështi. Ato nuk gjenden vetëm në male apo fshatra, por edhe në mjedise urbane me gjelbërim.
Aktiviteti i tyre varet nga temperatura dhe lagështia. Në rajonin tonë, rriqrat janë më aktive nga pranvera deri në vjeshtë, me rritje të veçantë gjatë muajve të ngrohtë. Për shkak të ndryshimeve klimatike dhe dimrave më të butë, ato mund të shfaqen edhe më herët se zakonisht.
Jo çdo rriqër është e infektuar dhe jo çdo pickim shkakton sëmundje. Megjithatë, kujdesi është i domosdoshëm, sepse rriqrat mund të bartin infeksione të ndryshme, përfshirë sëmundjen Lyme. Sipas Qendrave Amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve, CDC, në përgjithësi rreziku për bartjen e sëmundjes Lyme është shumë i ulët nëse rriqra ka qëndruar e ngjitur më pak se 24 orë, prandaj kontrolli i trupit dhe heqja e shpejtë e saj kanë rëndësi të madhe.
Prandaj, pas kthimit nga natyra, duhet bërë kontroll i hollësishëm i trupit. Vëmendje të veçantë kërkojnë zonat pas gjunjëve, ijët, sqetullat, qafa, pjesa pas veshëve, beli dhe pjesët me qime. Te fëmijët, kontrolli duhet të jetë edhe më i kujdesshëm.
Si të mbrohemi nga pickimi i rriqrave?
Kur dilni në natyrë, është mirë të vishni rroba me mëngë të gjata dhe pantallona të gjata, sidomos nëse qëndroni në bar të lartë ose në pyll. Rrobat me ngjyrë të çelët ndihmojnë që rriqrat të shihen më lehtë.
Read more (Diell):Bella Hadid mahnit me bikini të kuqe në pushime tropikale, supermodelja ndan momente relaksi në rrjetet sociale
Mund të përdoren edhe preparate kundër insekteve, sipas udhëzimit të prodhuesit. Pas kthimit në shtëpi, rekomandohet dush dhe kontroll i trupit. Rrobat që janë përdorur në natyrë duhet të kontrollohen dhe të lahen.
Nëse keni kafshë shtëpiake që kanë qenë me ju në natyrë, duhet kontrolluar edhe ato, sepse rriqrat mund të barten përmes qimeve të tyre.
Çfarë duhet bërë nëse rriqra është ngjitur në lëkurë?
Nëse vëreni rriqër në lëkurë, gjëja më e rëndësishme është të hiqet sa më shpejt dhe në mënyrë të drejtë. Nuk duhet lyer me vaj, alkool, aceton, sapun, kremra apo substanca të tjera. Nuk duhet djegur dhe nuk duhet shtypur.
Rriqra hiqet me pincetë të hollë, duke e kapur sa më afër lëkurës dhe duke e tërhequr ngadalë, drejt, pa e shtypur trupin e saj. Pas heqjes, vendi i pickimit mund të pastrohet me alkool 70 për qind ose me antiseptik tjetër.
Nëse nuk arrini ta hiqni plotësisht, ose nëse nuk jeni të sigurt, kërkoni ndihmë në QKMF, ambulancë ose te mjeku familjar. Pas pickimit, vendi duhet të përcillet për disa javë.
Read more (Emocionet):Efekti Mereme: Molotovi cinik i spinëve të Berishës në një ditë të keqe!
Shenjë që kërkon vëmendje është skuqja që zgjerohet në formë rrethi ose “shenje mete”, sidomos nëse shfaqet disa ditë pas pickimit. Po ashtu, duhet kërkuar këshillë mjekësore nëse shfaqen temperaturë, lodhje e pazakonshme, dhimbje koke, dhimbje muskujsh, dhimbje nyjash ose ënjtje lokale.
Si ta kaloni 1 Majin pa probleme shëndetësore?
Këshillat janë të thjeshta, por shumë të rëndësishme: hani ngadalë, mos e teproni me mish të yndyrshëm, pini mjaft ujë, kufizoni pijet e gazuara dhe alkoolin, ruajeni ushqimin në kushte të përshtatshme, piqeni mirë mishin dhe mos i lini ushqimet me orë të tëra në diell.
Në natyrë, shmangni qëndrimin e gjatë në bar të lartë, përdorni veshje mbrojtëse dhe kontrolloni trupin pas kthimit në shtëpi. Nëse keni fëmijë, kontrolloni me kujdes lëkurën dhe flokët e tyre.
1 Maji duhet të mbetet ditë pushimi, gëzimi dhe takimi me njerëzit e dashur. Por pushimi i mirë nuk matet me sasinë e ushqimit në tavolinë, as me teprimin në pije. Matet me kujdesin për veten dhe për të tjerët.
Kënaquni në natyrë, por mos harroni: pak maturi mund ta shpëtojë një ditë feste nga një vizitë e panevojshme në urgjencë. /Telegrafi/
