Kur Elon Musk të përballet në gjykatë me Sam Altman këtë javë, përballja mes tyre nuk është thjesht një çështje ligjore. Është një konflikt i gjatë, me shumë prapaskena, që ngre një pyetje të thjeshtë: çfarë kërkon realisht Musk?
Në letër, kërkesat e tij janë të qarta. Ai do që OpenAI dhe Microsoft të paguajnë miliarda dollarë, duke i akuzuar se kanë tradhtuar misionin fillestar të kompanisë. Po ashtu kërkon të ndalojë kthimin e OpenAI në kompani fitimprurëse dhe largimin e Altman nga drejtimi. Megjithatë, Musk këmbëngul se nuk është çështje parash. Ai ka deklaruar se çdo fitim i mundshëm nga gjyqi do të shkojë për bamirësi, konkretisht për organizatën jofitimprurëse që kontrollon OpenAI. Pikërisht kjo e bën konfliktin më të ndërlikuar, sepse në thelb, sipas Vanity Fair, kjo nuk është vetëm një betejë për para, por për pushtet, ndikim dhe kontroll mbi një teknologji që po ndryshon botën.
Historia nis në vitin 2015, kur Musk dhe Altman, bashkë me Greg Brockman dhe të tjerë, krijuan OpenAI si një organizatë jofitimprurëse. Ideja ishte që inteligjenca artificiale të zhvillohej në të mirë të njerëzimit, pa u kthyer në një mjet fitimi. Musk jo vetëm e mbështeti financiarisht projektin, por edhe solli njerëz kyç në ekip, si Ilya Sutskever. Në atë kohë, ai paralajmëronte shpesh për rreziqet e një inteligjence artificiale shumë të avancuar. Por në vitin 2017 filluan përplasjet. Një pjesë e drejtuesve, përfshirë Altman, mbështetën idenë që kompania të hapte një krah fitimprurës për të tërhequr investime dhe për të përballuar kostot e larta. Musk ishte kundër. Ai e tha hapur: ose mbeteni jofitimprurës, ose vazhdoni pa mua.
Nga ana tjetër, OpenAI ka një version tjetër të historisë. Sipas tyre, Musk kërkonte kontroll të plotë mbi kompaninë dhe madje kishte ide për ta përdorur teknologjinë për përfitime në Tesla. Ata thonë se ai u tërhoq sepse nuk arriti ta realizonte këtë dhe sepse nuk besonte më te suksesi i OpenAI përballë gjigantëve si Google. Në vitin 2018, Musk u largua nga bordi. Një vit më vonë, OpenAI mori një investim prej 1 miliard dollarësh nga Microsoft. Më pas erdhi ChatGPT dhe kompania u kthye në një nga lojtarët më të mëdhenj në botën e teknologjisë. Por Musk nuk e harroi këtë histori. Për vite me radhë ai ka akuzuar drejtuesit e OpenAI se “ia morën” një organizatë jofitimprurëse dhe e kthyen në biznes. Në vitin 2023 krijoi rivalin e tij, xAI, dhe më pas vendosi t’i çojë në gjyq.
Procesi pritet të nxjerrë shumë detaje nga prapaskenat, përfshirë emaile dhe mesazhe private. Në një prej tyre, Altman i shkruante Musk: “Je heroi im… më dhemb kur më sulmon publikisht”. Musk iu përgjigj se e kuptonte, por “fati i qytetërimit është në lojë”. Në fund, juria do të duhet të vendosë nëse fondet e dhëna për një qëllim publik janë përdorur për fitim dhe nëse drejtuesit e OpenAI kanë përfituar padrejtësisht. Pasojat mund të jenë të mëdha. OpenAI planifikon të zgjerohet dhe të tërheqë investime të reja, por një vendim kundër saj mund të ndryshojë gjithçka.
Në fund të fundit, kjo nuk është vetëm një betejë mes dy miliarderëve. Është një përplasje për kontrollin e inteligjencës artificiale dhe për mënyrën se si ajo do të ndikojë jetën e njerëzve në të ardhmen.
