Lufta e Iranit është kthyer në një shkëmbim zjarri ekonomik, pasi administrata Trump ka diskutuar mbajtjen e bllokadës detare të porteve të Iranit “për muaj nëse është e nevojshme” dhe riali iranian arriti një nivel të ri të ulët historik të mërkurën, duke u tregtuar me 1.8 milion rialë për dollarin amerikan – një kurs i paimagjinueshëm para se të fillonte lufta në fund të shkurtit.
Trump i tha medias amerikane Axios të mërkurën se nuk kishte ndërmend të hiqte bllokadën, duke hedhur poshtë propozimin e Teheranit për të rihapur Ngushticën e Hormuzit në këmbim të përfundimit të rrethimit detar amerikan të porteve iraniane.
“Bllokada është disi më efektive se bombardimet. Ata po mbyteshin si një derr i mbushur. Dhe do të jetë më keq për ta. Ata nuk mund të kenë një armë bërthamore”, tha ai, transmeton Telegrafi.
Read more (Irani):Trump thotë se luftërat në Iran dhe Ukrainë mund të përfundojnë "në një orar të ngjashëm"
Shtëpia e Bardhë konfirmoi veçmas se Trump dhe zyrtarë të lartë të administratës u takuan me drejtues të naftës dhe të tjerë këtë javë, për të diskutuar vazhdimin e bllokadës “për muaj nëse është e nevojshme” për të ushtruar presionin maksimal ekonomik mbi regjimin iranian dhe për të kufizuar ndikimin te konsumatorët amerikanë.
Të mërkurën, euro u tregtua me 2.1 milionë rialë, ndërsa rënia e rialit u përshpejtua.
Kur filloi lufta më 28 shkurt, valuta iraniane kishte mbetur relativisht e qëndrueshme, ndërsa tregjet u mbyllën dhe aktiviteti tregtar u tha.
Read more (Ekonomi):Raporti i Bankës Botërore: Potenciali ekonomik i Kosovës i kufizuar nga mungesa e fuqisë punëtore
Ndërsa bizneset janë rihapur, kërkesa e shtypur ka goditur njëkohësisht me sanksione më të ashpra, duke e çuar monedhën në rënie të lirë gjatë dy ditëve të fundit.
Rënia e fundit vjen pas një tronditjeje të monedhës disa muaj më parë, kur riali ra nga rreth 1.4 milionë në 1.6 milionë për dollar amerikan në më pak se një javë.
Rënia fillestare ishte një nga shkaktarët e protestave mbarëkombëtare në janar, të cilat forcat e sigurisë së Iranit i shtypën me vrasje masive dhe arrestime.
Read more (Bizneset):Hapet programi “Western Balkan Accelerator” për startup-et nga Kosova dhe Maqedonia e Veriut
Rënia e re mund të thellojë më tej një krizë inflacioni që tashmë është në nivele historike.
Qendra Statistikore e Iranit raportoi muajin e kaluar se inflacioni vjetor arriti në 53.7% në Farvardin – shkalla më e lartë e regjistruar që nga viti 1943. Inflacioni pikë për pikë ishte 73.5%, që do të thotë se fuqia blerëse është përgjysmuar afërsisht në më pak se një vit.
Çmimet e ushqimeve po rriten ndjeshëm. Sipas shifrave jozyrtare të publikuara në mediat iraniane, çmimi i pulës u rrit me 75% vetëm muajin e kaluar, i mishit të viçit dhe të qengjit me 68% dhe i shumë produkteve të qumështit me deri në 50%.
Read more (Ford):Bota
Mallrat e importuara me çmim në dollarë – duke përfshirë ilaçet dhe lëndët e para – po rriten gjithashtu ndërsa monedha bie.
Nëse bllokada vazhdon dhe qeveria nuk mund të injektojë valutë të huaj në ekonomi, riali pritet të kalojë kufij të mëtejshëm në javët e ardhshme, duke thelluar recesionin dhe duke rritur varfërinë absolute. /Telegrafi/
