Zgjimi në mes të natës mund të jetë shumë frustrues dhe, nëse ndodh vazhdimisht, mund të shndërrohet lehtësisht në pagjumësi. Nëse zgjoheni rregullisht rreth orës 3 të mëngjesit, ndoshta ka një arsye për këtë. Një ekspert i shëndetit mendor shpjegon se çfarë është dhe çfarë mund të bëni në lidhje me të.
Talar Moukhtarian, profesoreshë asistente e shëndetit mendor në Shkollën Mjekësore të Warwick, thotë se zgjimi i shpeshtë në gjysmën e dytë të natës mund të ketë pasoja serioze për mendjen dhe trupin tuaj.
Natyra e gjumit dhe zgjimet e natës
Moukhtarian shpjegon se shumica e njerëzve zgjohen disa herë gjatë natës, por nuk e mbajnë mend sepse menjëherë bien përsëri në gjumë. Problemi lind kur qëndrojmë zgjuar, pasi kjo prish pjesë të rëndësishme të ciklit tonë të gjumit, gjë që mund të çojë në lodhje dhe vështirësi në përqendrim gjatë ditës.
“Gjumi nuk ndodh në një sekuencë të vazhdueshme. Gjatë natës, truri kalon nëpër cikle të përsëritura gjumi që zgjasin midis 90 dhe 110 minutave”, shpjegon ekspertja.
“Çdo cikël përfshin disa faza: gjumë të lehtë, gjumë të thellë dhe gjumë REM, gjatë të cilit ëndërrojmë më shumë. Shumica e të rriturve kalojnë nëpër katër deri në gjashtë cikle të tilla çdo natë.”
Ndërsa i afrohemi fundit të çdo cikli, gjumi bëhet më i lehtë. Kjo është koha kur ndodhin më shpesh zgjimet e shkurtra, pasi trupi fillon të përgatitet për ditën duke rritur nivelet e kortizolit, hormonit të stresit.
Stresi, kafeina dhe alkooli si fajtorët kryesorë
Edhe pse zgjimi i herëpashershëm është një pjesë normale e gjumit, problemi lind nëse mendja është e ngarkuar me stres dhe shqetësime.
“Nëse mendja juaj është tashmë e mbingarkuar me shqetësime për punën, marrëdhëniet ose presionet e përditshme, një zgjim i shkurtër mund të shndërrohet shpejt në një zgjim të plotë dhe mendime të tepërta. Ka më pak shpërqendrime natën, kështu që mendimet që duken të tolerueshme gjatë ditës mund të duken shumë më intensive natën”, thotë Moukhtarian.
Ajo shton se stresi dhe përtypja e mendjes, pra të menduarit vazhdimisht për të njëjtat mendime, janë të lidhura fort me pagjumësinë.
Përveç stresit, dy nga substancat që konsumohen më shpesh mund të shkaktojnë zgjim në mes të natës: kafeina dhe alkooli. Alkooli mund të na ndihmojë të flemë më shpejt, por shpesh shkakton çrregullime të gjumit që na bëjnë të zgjohemi më lehtë. Nga ana tjetër, kafeina kërkon më shumë se gjashtë orë për t’u zbërthyer në trup, kështu që mund të prishë gjumin edhe nëse konsumohet vonë në pasdite.
Ekspertja thekson faktorë të tjerë që mund të prishin gjumin, siç është një orar i çrregullt gjumi ose përdorimi i një telefoni celular në shtrat për një kohë shumë të gjatë. Megjithatë, nivelet e larta të stresit dhe kafeja ose alkooli i konsumuar më vonë gjatë ditës mbeten ndër shkaqet më të zakonshme të problemeve.
Çfarë mund të bësh?
Profesoresha Moukhtarian ofron disa këshilla për ata që përballen me këtë problem, i cili mund të shndërrohet në pagjumësi kronike nëse nuk trajtohet.
“Ndryshimet e vogla në rutinë mund ta ndihmojnë trupin të kthehet në një ritëm më të qëndrueshëm. Kjo shpesh quhet higjienë e mirë e gjumit”, këshillon ajo.
“Mbajtja e një ore të qëndrueshme zgjimi, edhe pas një gjumi të keq natën, ndihmon në rregullimin e orës biologjike dhe stabilizimin e modeleve të gjumit”.
Ajo gjithashtu rekomandon të gjeni kohë për t’u çlodhur para gjumit, të kufizoni konsumin e kafeinës dhe alkoolit më vonë gjatë ditës dhe të krijoni një mjedis të qetë për gjumë.
“Nëse keni qëndruar zgjuar për një kohë të gjatë, mund të ndihmojë të ngriheni nga shtrati për një kohë të shkurtër dhe të bëni diçka relaksuese derisa të ndiheni përsëri të përgjumur. Kjo thyen lidhjen e shtratit me zgjimin”, thotë Moukhtarian.
“Menaxhimi i stresit gjatë ditës mund të ndihmojë gjithashtu, pasi zvogëlon gjasat që të shkoni në shtrat tashmë të tensionuar. Mbajtja e një ditari, joga, meditimi, ushtrimet e frymëmarrjes dhe vetëdija mund të ndihmojnë në qetësimin e mendjes para gjumit”, përfundon ajo.
Ekspertja shton se, megjithëse zgjimi rreth orës tre të mëngjesit mund të jetë shqetësues, të kuptuarit e proceseve të trupit dhe ndikimi i stresit dhe zakoneve të përditshme mund të na ndihmojë të mos i perceptojmë situata të tilla si alarmante.
