Fëmijët mund të mos e kujtojnë datën e saktë të një udhëtimi familjar ose markën e këpucëve që kishin veshur në klasën e tretë, por rrallë e harrojnë atmosferën emocionale në shtëpinë e tyre.
Shumë kohë pasi rriten, ata nuk kujtojnë gjestet madhështore apo dhuratat e shtrenjta, por tonin e zërit të prindërve të tyre, ndjenjën se ishin vënë re vërtet dhe mënyrën se si trajtoheshin konfliktet në shtëpi.
Prindërimi lë një gjurmë të thellë. Ndërsa disa kujtime zbehen me kalimin e kohës, të tjerat nguliten përgjithmonë në imazhin dhe botëkuptimin e një fëmije. Këto janë kujtimet që zgjasin më shpesh një jetë të tërë.
Atmosfera në shtëpi
Përpara se të kujtojnë ndonjë këshillë, fëmijët kujtojnë se si ndiheshin të ishin në shtëpi. Ata kujtojnë nëse shtëpia ishte një strehë e sigurt, një vend i tensionuar, një cep i ngrohtë, një mjedis i paparashikueshëm apo një hapësirë plot kritika. Sa të pranishëm emocionalisht ishin prindërit e tyre është shpesh mësimi i parë që një fëmijë mëson rreth mënyrës se si funksionon bota.
Të rriturit mund të mos e kujtojnë çdo bisedë, por ata e kujtojnë ndjesinë që kishin kur hynin në një dhomë – pavarësisht nëse u mirëpritën apo u bënë të ndiheshin si barrë. Ata gjithashtu e kujtojnë nëse entuziazmi i tyre u prit me interes apo indiferencë, dhe nëse në momente frike u ngushëlluan apo u thanë të ndalonin së qari. Kjo ndjenjë zgjat me vite dhe e formon fuqishëm personin në të cilin rritet një fëmijë.
Fjalë që formësojnë zërin e brendshëm
Prindërit shpesh nuk e kuptojnë se sa thellë mund të nguliten në kujtesën e një fëmije fjali të caktuara. Fjalët e thëna me zemërim, lavdërim, frikë ose thjesht rastësisht bëhen pjesë e zërit të brendshëm të një fëmije me kalimin e kohës. Për shembull, një fëmijë që dëgjon vazhdimisht: “Ti kurrë nuk bën asgjë siç duhet”, mund ta mbajë këtë mesazh me vete në moshë madhore, si një dyshim të përhershëm në vetvete.
Nga ana tjetër, një fëmijë që dëgjon shpesh, “Unë besoj tek ti”, ka më shumë gjasa të ndërtojë një ndjenjë sigurie dhe qëndrueshmërie. Një fjali e vetme mund të bëhet plagë, por mund të jetë edhe mbështetje. Shumë të rritur ende i dëgjojnë zërat e prindërve të tyre në kokat e tyre kur marrin vendime të rëndësishme ose përballen me dështimin.
Mënyra se si zgjidhen konfliktet
Fëmijët kujtojnë jo vetëm nëse prindërit e tyre kanë debatuar, por edhe si e kanë bërë këtë. A u shndërruan zërat e ngritur në kërcënime dhe ditë heshtjeje? A e poshtëroi njëri prind tjetrin? Apo konfliktet përfunduan me kërkimfalje, kompromise dhe pajtim? Duke vëzhguar të rriturit, fëmijët mësojnë se si duken marrëdhëniet midis njerëzve.
Nëse konfliktet në shtëpi do të ishin të dhunshme dhe të paparashikueshme, një fëmijë mund të rritet me frikën e mosmarrëveshjes. Nëse mosmarrëveshjet zgjidhen në mënyrë paqësore dhe me respekt, fëmija mëson se mendimet e ndryshme nuk duhet të shkatërrojnë një marrëdhënie. Këto mësime shpesh mbarten në martesat, miqësitë dhe mjediset e punës së vetë të rriturve.
Pranimi i fëmijës ashtu siç është
Një nga kujtimet më të thella është nëse ata u pranuan për atë që janë apo ndienin se duhej të fitonin dashuri duke u sjellë në një mënyrë të caktuar. Fëmijët janë shumë të ndjeshëm nëse personaliteti, interesat dhe emocionet e tyre ishin të mirëpritura apo nëse prindërit e tyre po përpiqeshin t’i “rregullonin” dhe t’i përshtatnin me diçka që dukej më e përshtatshme.
Ata kujtojnë nëse janë inkurajuar të flasin lirshëm, nëse interesat e tyre të pazakonta janë marrë seriozisht, apo nëse janë krahasuar vazhdimisht me vëllezërit e motrat dhe fqinjët e tyre. Kur një fëmijë ndihet i parë si individ, kjo lë një përshtypje të qëndrueshme dhe ndërton vetëvlerësim të shëndetshëm. Ata fëmijë që ndienin se duhej të vepronin për të fituar miratimin, shpesh luftojnë me vite për të fituar dashurinë që duhej të kishin marrë pa kushte.
