Nga: Jashar Etemaj
Sot, më 30 prill, bëhen dy vjet që u nda nga jeta shkrimtari amerikan Paul Auster.
Austeri njihet për romanet Trilogjia e Nju-Jorkut [New York Trilogy], Pallati i Hënës [Moon Palace] dhe Marrëzitë e Bruklinit [The Brooklyn Follies]. Ai nuk ka shkruar vetëm romane; ka shkruar edhe tekste këngësh, tregime dhe ka qenë i njohur si skenarist dhe regjisor filmash [Lulu në urë / Lulu on the Bridge më 1998 dhe Jeta e brendshme e Martin Frostit / The Inner Life of Martin Frost më 2007].
Para disa ditësh pashë filmin Tymi [Smoke, 1995] me skenar të Austerit dhe regji të përbashkët me Wayne Wangun. Filmi trajton jetën e njerëzve të zakonshëm, rastësitë dhe mënyrën se si rrëfimet e vogla ndërtojnë jetën.
Lexo po ashtu për Paul Austerin:
– Pse shkruaj
– Bardi i Bruklinit
– Uri për rrëfime
Read more (New york):Reagimet e para për “The Devil Wears Prada 2” paralajmërojnë sukses të madh
Të them të vërtetën, arsyeja pse po shkruaj për Austerin nuk është ditëvdekja e tij, as bindjet e tij politike – ai e konsideronte Donald Trumpin rrezik për demokracinë, si para ashtu edhe pas zgjedhjeve të vitit 2016. Po të mos ishte bashkëshortja e tij, shkrimtarja Siri Hustvedt, ndoshta nuk do ta kujtoja sot Austerin.
Së fundmi, Siri Hustvedt ka shkruar një roman mbi bashkëjetesën me Paulin. Në norvegjisht titullohet Gjenferd [Fantazma]. Libri është botuar në Evropë dhe pritet të dalë në ShBA në fillim të majit [në anglisht me titull Ghost Stories].
Në këtë roman, Siri rrëfen jetën dhe dhimbjen e saj të thellë përballë sëmundjes së bashkëshortit të prekur nga kanceri. Ajo është e drejtpërdrejtë dhe e sinqertë; i urren eufemizmat si “sëmundja e keqe”, “iku”, “shkoi në botën tjetër” apo “ndërroi jetë”. Siç thotë vetë: Ç’rëndësi kanë këto fjalë, kur Pauli vdiq, më la vetëm?
Read more (Para):“Armiku ka hyrë në një fazë të re”/ Kryetari i Parlamentit iranian bën thirrje për unitet kundër SHBA-së: Duan të na dobësojnë përmes bllokadës detare
Shkrimtarja është shumë e drejtpërdrejtë edhe në komunikimin me të afërmit dhe miqtë e Paulit (përmes postës elektronike), duke i informuar për gjendjen dhe kontrollet në spital. Spitalet, siç i quante edhe i shoqi, ajo i përshkruan në mënyrë metaforike si Kancerland.
Hustvedt ka thënë: Të gjithë ne vdesim, por vetëm disa nga ne e dimë se jeta jonë do të përfundojë së shpejti.
Në një letër elektronike nga dhoma e spitalit, drejtuar miqve dhe dashamirëve, ajo ka shkruar: Shpresa është ajo që i duhet rrëfimit kur gjithçka duket e pashpresë, por edhe atëherë është e rëndësishme t’i përmbahemi të vërtetës. Disa prej jush janë kapur pas anës më të ndritshme të asaj që kam shkruar, sikur unë kurrë të mos kisha theksuar se sa me kujdes duhen trajtuar lajme të tilla.
Që nga viti 2000, Hustvedt është një nga shkrimtarët më të lexuara në letërsinë bashkëkohore. Ajo merret me tema si identiteti, neuroshkenca dhe feminizmi. Në romanin Fantazma ajo ndërton një gjuhë metaforike me frymë filozofike postmoderne, duke iu afruar edhe universit letrar të Austerit.
Me mjeshtëri, ajo përshkruan identitetin dhe humbjen, duke na kujtuar se kur njeriu humb dikë të dashur, nuk humb vetëm atë – humb edhe versionin e vetes që ekzistonte me të. Në këtë kuptim, dhimbja nuk është vetëm mungesë, por edhe një riformësim i vetvetes, një përpjekje për të jetuar me atë që ka mbetur. Kujtimet nuk janë thjesht rikujtime të së kaluarës, por mënyra përmes të cilave i ndjeri vazhdon të jetë i pranishëm në jetën tonë. Prandaj, humbja nuk është fund i plotë, por një lloj vazhdimësie e heshtur, ku dashuria ndryshon formë, por nuk zhduket.
Po e përfundoj këtë shkrim me një fragment nga romani Fantazma të Siri Hustvedtit
Read more (Kanceri):Studimi i ri: Një gotë qumësht në ditë mund të ulë rrezikun për kancer të zorrës së trashë
Kur ai u ndal, a u ndal edhe koha e jetuar brenda meje?
Dhe, njëkohësisht, përkëdheljet e Paulit, fjalët e tij, idetë, librat dhe humori i tij janë tani pjesë e imja, jo vetëm si kujtime të vetëdijshme, por përmes mënyrave se si e takoj botën. Ai jeton në perceptimet e mia, në gjestet e mia, në ecjen time dhe në shakatë e mia. Dhe, kjo është e frikshme: ai mori fjalët e mia, përkëdheljet e mia, idetë e mia, librat e mi dhe humorin tim – të gjitha ndryshimet tek ai që erdhën nga fakti se kishte jetuar me mua për më shumë se dyzet vjet – me vete në varr. Edhe unë jam atje poshtë.
Ne u mbivendosëm.
Dyzet e tre vjet.
E kam përdorur numrin 43 për të shpjeguar çfarë po më ndodh. Qëkur Pauli vdiq, jam ndaluar në rrugë nga njerëz të ndryshëm që kanë dashur të më shprehin ngushëllime. Shumicën i njihja. Të tjerët jo. I falënderoj dhe pastaj them me shumë domethënie: Dyzet e tre vjet. E kupton, ne ishim bashkë për dyzet e tre vjet.
Read more (Librat):Historia magjepsëse e bibliotekës mesjetare 750-vjeçare të Universitetit të Oksfordit
Një grua e njohur nga lagjja më shprehu ngushëllime në rrugë.
Unë thashë: Jam vejushë.
Dhe, ajo tha: Jo, jo, jo.
Unë thashë: Sigurisht që jam. Jam vejushë. Kështu quhet. A është bërë fjala “vejushë” një fjalë si “vdekje”, që njerëzit nuk duan ta përdorin? E pashë e habitur. Pastaj thashë: Dyzet e tre vjet.
/Telegrafi/
