Shumë njerëz e njohin të njëjtin model sjelljeje. Një person që për dekada ka qenë i qetë, tolerant dhe i këndshëm, papritur bëhet më nervoz, më i ngurtë ose më i padurueshëm
Babai që dikur i pranonte lehtë ndryshimet, tani reagon ashpër kur planet prishen. Nëna që gjithë jetën i ka shmangur konfliktet, fillon të thotë hapur atë që mendon. Njerëzit që për vite janë dukur të qëndrueshëm dhe të përshtatshëm, bëhen më të ndjeshëm ndaj pakënaqësive të përditshme.
Këto ndryshime shpesh interpretohen nga rrethi si “fytyra e vërtetë” që shfaqet me kalimin e viteve. Megjithatë, psikologët paralajmërojnë se realiteti mund të jetë shumë më i ndërlikuar. Ajo që duket si tipar i ri i karakterit, shpesh është pasojë e ndrydhjes së gjatë emocionale dhe e lodhjes së grumbulluar.
Puna emocionale që askush nuk e sheh
Shumica e të rriturve bëjnë çdo ditë një punë të madhe emocionale, e cila mbetet e padukshme. Gjatë jetës mësojmë t’i kontrollojmë reagimet, t’i fshehim pakënaqësitë dhe ta përshtatim sjelljen me rrethanat. Njerëzit shpesh mbeten të sjellshëm edhe kur janë të lënduar, heshtin kur nuk pajtohen dhe ruajnë qetësinë edhe kur janë të rraskapitur.
Read more:Djali i Britney Spears, Jayden flet për herë të parë pas daljes së nënës së tij nga rehabilitimi
Në familje, në punë dhe në shoqëri, emocionet rregullohen vazhdimisht që marrëdhëniet të funksionojnë.
Psikologu i Stanfordit, James Gross, një nga studiuesit kryesorë të rregullimit emocional, ka treguar se ndrydhja e gjatë e emocioneve ka kosto serioze psikologjike dhe fiziologjike. Sipas hulumtimeve të tij, emocioni që nuk shprehet nuk zhduket. Ai mbetet i pranishëm në organizëm dhe vazhdon ta aktivizojë trupin përmes reagimeve të stresit. Me fjalë të tjera, ajo që nga jashtë duket si qetësi, shpesh kërkon shumë energji të brendshme, transmeton Telegrafi.
istockphoto
Çfarë ndryshon me kalimin e viteve
Problemi shfaqet kur trupi dhe sistemi nervor nuk kanë më të njëjtën aftësi për ta kontrolluar vazhdimisht gjendjen emocionale. Për vite të tëra, një pjesë e madhe e energjisë ka shkuar për përshtatje, shmangie konfliktesh dhe mbajtje të gjithçkaje “nën kontroll”.
Në moshë më të shtyrë, kjo aftësi natyrshëm dobësohet. Emocionet që dikur filtroheshin, fillojnë të dalin më drejtpërdrejt. Durimi dhe toleranca zvogëlohen, ndërsa nevoja për t’u shtirur bëhet më e dobët.
Read more:Skandali i spiunimit, Southampton distancohet nga veprimi i analistit të tyre
Psikologët theksojnë se kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se personi është bërë më i keq ose më egoist. Shpesh, ai thjesht nuk ka më fuqi t’i ndrydhë vazhdimisht reagimet e veta vetëm për ta ruajtur qetësinë rreth tij.
Ngurtësia si shenjë lodhjeje, jo si karakter i keq
Që në vitet ’70, studiuesit paralajmëronin se ngurtësia te të moshuarit nuk duhet parë si e metë karakteri, por si përpjekje e organizmit për t’i ruajtur burimet e mbetura psikologjike.
Kur dikush lidhet fort pas rutinës, i përballon me vështirësi ndryshimet ose reagon më ashpër ndaj streseve të vogla, kjo mund të jetë mënyrë për ta zvogëluar ngarkesën e brendshme.
Hulumtimet bashkëkohore në fushën e fleksibilitetit psikologjik konfirmojnë se ngurtësia emocionale në moshë të shtyrë nuk është gjithmonë tipar i pandryshueshëm i personalitetit. Ajo mund të zbutet kur personi ka më pak presion, më shumë mbështetje dhe një mjedis më të qetë.
Si përjetohet kjo nga brenda
Kur të moshuarit flasin sinqerisht për këtë përvojë, ajo rrallë tingëllon si vrazhdësi e qëllimshme ose si dashakeqësi. Shumë më shpesh, ata flasin për lodhje. Ndjejnë se nuk kanë më durim për gjërat që i kanë toleruar për vite. Vërejnë se i lodhin situata që dikur i përballonin lehtë. Ndonjëherë, edhe vetë befasohen ose turpërohen nga reagimet e tyre.
Por pas kësaj shpesh fshihet një fakt i thjeshtë: për dekada kanë investuar energji për t’i kontrolluar emocionet dhe për ta ruajtur stabilitetin për njerëzit e tjerë.
Pse duhet ta ndryshojmë mënyrën si e shohim këtë sjellje
Kur këto ndryshime interpretohen vetëm si “karakter i vështirë”, familja shpesh reagon me kritika ose largim. Mirëpo, psikologët paralajmërojnë se një qasje e tillë vetëm e rrit ndjenjën e lodhjes dhe të izolimit.
Shumë më tepër ndihmojnë presioni më i vogël, më pak kërkesa emocionale dhe më shumë mirëkuptim. Të moshuarit shpesh nuk kanë nevojë që dikush t’i “rregullojë”, por që t’u krijohet një mjedis më i qetë dhe më pak ngarkues.
Mirësia nuk është zhdukur, vetëm ka ndryshuar formë
Read more:Shpikja e shpirtit
Personi që dikur ishte i durueshëm, i kujdesshëm dhe plot mirëkuptim nuk është zhdukur. Ajo që ka ndryshuar është sasia e energjisë që mund të investojë në përshtatjen e vazhdueshme ndaj të tjerëve.
Psikologët theksojnë se pas shumë ndryshimeve të sjelljes në moshë të shtyrë nuk fshihet një personalitet i ri, por lodhja nga përpjekjet emocionale shumëvjeçare që askush nuk i ka vërejtur.
Prandaj, ajo që u duhet më shumë të moshuarve shpesh nuk është kritika, por më shumë butësi, më pak kërkesa dhe mirëkuptimi se pas ngurtësisë së tyre mund të qëndrojë një jetë e tërë përpjekjesh për t’ua bërë të tjerëve më të lehtë. /Telegrafi/
