Pas tetë vitesh vetting, një reformë ‘sui generis’ jo vetëm në Evropë, ku i gjithë sistemi i drejtësisë kaloi në filtrin e verifikimit të figurës integritetit dhe pasurisë, këtë të mërkurë është shënuar epilogu i gjithë këtij procesi.
Përfundimi i mandatit të shkallës së dytë të vettigut, Kolegjit të Posaçëm të Apelimi, u shënjua me një ceremoni të posaçme, ku morën pjesë drejtues të sistemit të drejtësisë, krerë institucionesh apo edhe ndërkombëtar.
Për Bashkimin Evropian sakrifica e Shqipërisë në këtë reformë të kërkuar fort nga ndërkombëtarët e veçon atë nga vendet e tjera pretendente për anëtarësim.
“Vettingu ka qenë një proces historik që kërkonte vullnet të madh politik. Dua të falënderoj të gjithë ata që morën pjesë në këtë vlerësim, punë e cila nuk ishte e lehtë. Tashmë standardet që janë vendosur duhet të mbeten ende, jo më me mekanizëm të jashtëzakonshëm por me punë të rregullt të institucioneve. KLGJ dhe KLP tani kanë përgjegjësinë t’i mbajnë ato standarde”, tha Silvio Gonzato, ambasador i BE-së në Shqipëri.
“Faleminderit të gjithë që kontribuuan në këtë proces, për të cilin tani po festojmë rezultatet pozitive. Përfundimi i vettingut vjen në një moment të veçantë të Shqipërisë, në procesin e integrimit evropian. Vettingu ka qenë një prej arritjeve më të rëndësishme për Shqipërinë dhe ka bërë që vendi të jetë më afër integrimit”, tha Irena Moozova, përfaqësuesja e Komisionit Evropian.
Për krerët e institucioneve shqiptare, vettingut shënjoi procesin më transformues të shtetit shqiptar, ndarjen nga një epokë.
“Ishte një reformë epokale. Shqipëria sot është më afër se kurrë në rrugën drejt BE-së. Shqipëria e 2026 padyshim që nuk është ajo që ishte më 2016”, tha kryetari i Kuvendit Niko Peleshi.
“E zgjodhëm një rrugë jo të lehtë. E zgjodhëm këtë rrugë jo për të ndryshuar një emër me një tjetër, por për të vendosur parimin se toga nuk është mburojë dhe askush nuk mund të qëndrojë mbi ligjin. Procesi ka qenë i vështirë, ka sjellë vonesa dhe debate të forta publike e ka pasur kosto reale. Por kosto e mosveprimit do ishte më e madhe”, tha zv.kryeministrja Albana Koçiu.
“Ishte një përvojë e vështirë, dhe e dhimbshme. Ishte etapë që nuk ishte e lehtë për vendin tonë. Por kjo etapë ishte e nevojshme, tha kreu i KPA-së Sokol Çomo.
Që prej shkurtit 2018 në ‘sitën’ e vettingut u futën 805 gjyqtarë dhe prokurorë. Gjithsej e kaluan provën e pastërtisë vetëm 363, ndërsa shumica dolën nga sistemi i drejtësisë. Nga 442 magjistratë që nuk u konfirmuan në detyrë 268 u shkarkuan, 105 dhanë dorëheqjen dhe 49 të tjerë u larguan pa një vendim përfundimtar.
Përmbyllja e procesit të rivlerësimit të gjyqtarëve dhe prokurorëve, Papajorgji: Të ruhet vazhdimësia e standardeve të vettingut
Në Tiranë u zhvillua ceremonia përmbyllëse e procesit të rivlerësimit kalimtar të gjyqtarëve dhe prokurorëve në Republikën e Shqipërisë (vettingut), e organizuar nga Kolegji i Posaçëm i Apelimit pranë Gjykatës Kushtetuese.
Read more:E quajti ambasador të Ramës, BE dënon sulmet e Berishës ndaj Silvio Gonzatos
Ceremonia shënoi përmbylljen e një prej proceseve më të rëndësishme të reformës në drejtësi dhe të konsolidimit të shtetit të së drejtës, me pjesëmarrjen e përfaqësuesve të institucioneve kushtetuese, sistemit të drejtësisë dhe partnerëve ndërkombëtarë që kanë mbështetur reformën.
Kryetarja e Gjykatës Kushtetuese, Fiona Papajorgji, vlerësoi se procesi i vettingut ka kontribuar në forcimin e kulturës së përgjegjshmërisë dhe integritetit institucional, duke vendosur standarde të reja në ushtrimin e funksioneve publike dhe duke rritur besimin e qytetarëve te drejtësia.
Duke iu referuar fazës së re që pason përfundimin e procesit të rivlerësimit, ajo theksoi: “Gjykata Kushtetuese mbetet e angazhuar për të ushtruar me përgjegjësi çdo kompetencë që Kushtetuta dhe ligji i kanë ngarkuar. Ajo është e vetëdijshme për rolin dhe përgjegjësitë e saj për të siguruar vazhdimësinë e standardeve të vetting-ut, por sidomos për të garantuar një proces të drejtë, të besueshëm dhe të pakontestueshëm nga palët. Për këtë qëllim, janë të mirëpritura edhe ndërhyrjet e kujdesshme dhe të balancuara ligjore.”
Në këtë kuadër, Gjykata Kushtetuese garanton ushtrimin e kompetencave të saj në mënyrë të pavarur, të paanshme, në përputhje me Kushtetutën dhe parimet e shtetit të së drejtës.
Metani: Finalizimi i vetingut jo fundi i reformës, por fillim i fazës më të rëndësishme të drejtësisë
Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Artur Metani, ishte i pranishëm në konferencën për rezultatet e procesit të vettingut në vend.
Read more:Partneriteti BE-SHBA dhe roli i pazëvendësueshëm i NATO-s në sigurinë Euro-Atlantike
Metani theksoi se procesi i vettingut ka pasur një ndikim të rëndësishëm në përmirësimin e sistemit të drejtësisë në Shqipëri. Sipas Metanit, organet e rivlerësimit kanë kryer një punë të suksesshme duke verifikuar integritetin dhe profesionalizmin e gjyqtarëve dhe prokurorëve, si dhe duke larguar nga sistemi ata që nuk përmbushnin standardet e kërkuara. Për këtë arsye, sistemi i drejtësisë konsiderohet sot më i besueshëm dhe më cilësor krahasuar me periudhën para reformës së vitit 2016.
“Anëtarët e organeve të rivlerësimit kanë kryer një punë të jashtëzakonshme duke verifikuar dhe larguar nga sistemi pjesën e pashëndetshme të tij, mbi bazën e standardeve konkrete të vlerësimit të integritetit të gjyqtarëve dhe prokurorëve. Sot sistemi i drejtësisë, edhe për shkak të kësaj pune, është dukshëm më i mirë sesa i periudhës së vitit 2016“, tha ai.
Megjithatë, Metani nënvizoi se përfundimi i vettingut nuk duhet të shihet si fundi i reformës në drejtësi. Përkundrazi, ky moment përfaqëson fillimin e një faze të re, ku institucionet e reja të drejtësisë duhet të marrin përgjegjësinë për të ruajtur dhe garantuar standardet e integritetit, profesionalizmit dhe përgjegjshmërisë së magjistratëve.
“Tanimë, përfundimi i procesit të vetingut kërkon një vlerësim të kujdesshëm dhe reflektimin mbi të ardhmen, pasi shënon kalimin nga faza e funksionimit të mekanizmit të jashtëzakonshëm të vettingut drejt një etape më të re, ku përgjegjësia për garantimin e integritetit dhe profesionalizmit të magjistratëve u takon plotësisht institucioneve të reja të drejtësisë. Kjo është arsyeja përse përfundimi i këtij procesi nuk duhet parë si finalizim apo arritje e rezultateve të duhura dhe të suksesshme të rrugëtimit të reformës në drejtësi. Ky moment shënon fillimin e fazës më të rëndësishme të reformës në drejtësi, e cila ka të bëjë me institucionalizimin e standardeve të integritetit dhe përgjegjshmërisë”, tha Metani.
Kreu i SPAK: Vetingu ndikoi në ripërtëritjen e sistemit të drejtësisë
Kreu i SPAK, Klodian Braho në ceremoninë përmbyllëse të Procesit të Vetingut, u shpreh se vetingu ishte një proces i domosdoshëm, që qytetarët të krijojnë besim tek drejtësia. Ai tha se duhet që standardet e arritura në drejtësi nga ky proces, të mund të mbrohen.
‘Vetingu ndikoi në ripërtëritjen e sistemit të drejtësisë. Besimi i qytetarëve tek drejtësia nuk mund të kërkohet pa përgjegjshmëri individuale. Standardet e vettingut reflektohen dhe në punën e përditshme. Gjyqtarët dhe prokurorët tashmë kanë kaluar në filtra të sigurt, që qytetarët të krijojnë besim tek drejtësia. Dua të falënderoj të gjithë ata, që morën pjesë në këtë proces historik.
Për SPAK, vettingu ka pasur një rol të veçantë. Tashmë drejtësia përfaqëson interesin publik me profesionalizëm e me paanshmëri. Institucionet e reja të dala nga reforma në drejtësi tashmë kanë pjekurinë e duhur. Tani duhet që të ruajmë standardet që kemi arritur‘, tha kreu i SPAK, Klodian Braho.
Koçiu: Shqipëria ka një arkitekturë të re kushtetuese! Reforma në drejtësi, gur themeli për integrimin në BE
Zëvendës kryeministrja Albana Koçiu theksoi gjatë fjalës së se me vettingun, drejtësia është bërë më e besueshme.
“E zgjodhëm një rrugë jo të lehtë. E zgjodhëm këtë rrugë jo për të ndryshuar një emër me një tjetër, por për të vendosur parimin se toga nuk është mburojë dhe askush nuk mund të qëndrojë mbi ligjin. Procesi ka qenë i vështirë, ka sjellë vonesa dhe debate të forta publike e ka pasur kosto reale. Por kosto e mosveprimit do ishte më e madhe.
Sistemi i drejtësisë ka ndryshuar. Shqipëria ka një arkitekturë të re kushtetuese. Në emër të qeverisë shqiptare shpreh mirënjohje për të gjithë ata që mbajtën mbi supe këtë proces. Qëlimi ishte një drejtësi e pavarur që nuk merr parasysh se kush është individi që gjykohet. Duhet ta ruajmë standardin e ri të drejtësisë. Reforma në drejtësi është gur themeli për integrimin e Shqipërisë në BE”, u shpreh Koçiu.
Read more:Nënshkrimi marrëveshjes SHBA-Iran, ceremonia mund të zhvillohet në Gjenevë
Peleshi: Reforma në drejtësi ishte zgjedhje për të pasur institucione më të forta
Kryetari i Kuvendit, Niko Peleshi në fjalën e tij gjatë konferencës e cilësoi vetingun si një proces domethënës për Shqipërinë. Ai shtoi se vettingu ndihmon procesin e integrimit të Shqipërisë në BE.
“Sot përmbyllet një kapitull që do të mbahet mend për ndërhyrjet që shteti ka ndërmarrë. 10 vite më parë Shqipëria mori një rrugë që shumë pak shtete e ndërmorën.
Ishte një reformë epokale. Shqipëria sot është më afër se kurrë në rrugën drejt BE-së. Shqipëria e 2026 padyshim që nuk është ajo që ishte më 2016. Përgjegjësia e Kuvendit mbetet historike.
Reforma në drejtësi ishte zgjedhje për të pasur institucione më të forta. Po mbyllim një rrugëtim, por nuk do mbyllet kurrë rruga për të ruajtur me përgjegjësi atë që kemi ndërtuar. Nuk ka dhuratë më të çmuar për gjeneratat që do të vijnë – institucione të forta”, tha Peleshi
