Studiuesi, autori dhe veprimtari kulturor arbëresh, Italo Elmo, e cilëson bashkëpunimin e Ilir Shaqirit me Antonella Pelilli si një kryevepër harmonie vokale dhe shpirtërore, ku kujtesa shqiptare, malli arbëresh dhe arti bëhen një zë i përbashkët përtej shekujve
Bashkimi i forcës krijuese të Kosovës me shpirtin e Arbërisë ka gjetur një shprehje të veçantë në këngën “Foleja arbërore”: të interpretuar nga kantautori dhe shkrimtari i mirënjohur Ilir Shaqiri dhe këngëtarja arbëreshe Antonella Pelilli.
Ky bashkëpunim artistik nuk është pritur vetëm si një duet vokal, por edhe si një takim i dy kujtesave shqiptare: asaj të Kosovës dhe asaj arbëreshe, të ndara nga shekujt, por të bashkuara nga gjuha, rrënjët, gjaku dhe malli për përkatësinë. Pikërisht për këtë arsye, projekti po shihet edhe si një dokument i gjallë shpirtëror, që kapërcen kufijtë gjeografikë dhe kohën.
Një vlerësim të veçantë për këtë këngë e ka bërë Italo Elmo, studiues, autor, veprimtar kulturor arbëresh dhe një nga publicistët e njohur nga Calabria, i cili ishte edhe ideatori i këtij takimi artistik.
Në reflektimin e tij, Elmo e cilëson këngën “një kryevepër harmonie vokale dhe shpirtërore”, duke theksuar se forca interpretuese e Ilir Shaqirit dhe hiri i zërit të Antonella Pelillit krijojnë një dialog që përshkon kohën, historinë dhe hapësirat shqiptare.
Read more:Eventi i vitit! Veshjet që vodhën gjithë vëmendjen në tapetin e Met Gala
Sipas tij, Ilir Shaqiri shfaqet në këtë këngë me solemnitetin e poetit dhe këngëtarit që bart peshën e kujtesës kombëtare, ndërsa Antonella Pelilli sjell ëmbëlsinë, mallin dhe kujtesën e arbëreshëve, të cilët për shekuj kanë ruajtur gjuhën dhe identitetin si një trashëgimi të shenjtë.
Elmo shkruan se ndihet i emocionuar që ka ideuar këtë takim artistik dhe se është nder për të që Ilir Shaqiri dhe Antonella Pelilli e kanë bërë atë të përjetshëm përmes interpretimit të tyre, transmeton Telegrafi.
Në vijim, po e sjellim të plotë përshkrimin e Italo Elmos për këtë bashkëpunim, të cilin ai e sheh si “një këngë që nuk dëgjohet vetëm me veshë, por me gjak”:
Ilir Shaqiri dhe Antonella Pelilli, protagonistë të një kryevepre harmonie vokale dhe shpirtërore. Një nga këngët më të bukura të të gjitha kohërave.
Jam i emocionuar që kam ideuar këtë takim dhe nder për ta që e kanë bërë të përjetshëm.
Foleja mbi Pemë: Një Përqafim mes Shekujve dhe Horizonteve
Kënga hapet si një zgjim i kujtesës. “Dy gurët” janë dëshmitarë të heshtur që kanë dëgjuar frymën e Gjergj Kastrioti Skënderbeu. Në këtë atmosferë të mbushur me mit, zërat e Ilir Shaqirit dhe Antonella Pelillit bashkohen në një dialog që përshkon kohën.
Interpretimi i Ilir Shaqirit është monumental, i mbushur me një solemnitet epik. Kur ai shpall: “Pa Kosovën nuk mund të jetoj”, zëri i tij bëhet klithma e një populli të tërë që ka luftuar për të mos u shkulur nga rrënjët. Shaqiri mishëron figurën e poetit-luftëtar të fjalës: timbri i tij i thellë dhe i sigurt i jep qëndrueshmëri këngës, si themelet e atij kështjelle që “plaket, por nuk ndryshket”. Tek ai vibron krenaria e atij që ruan zjarrin e atdheut.
Nga ana tjetër, zëri i Antonella Pelillit, shpirti i diasporës dhe ëmbëlsia e kthimit, përgjigjet me një hir prekës. Ajo përfaqëson “Motin e Madh”, kujtesën e arbëreshëve që, edhe pse jetojnë në Itali prej shekujsh, kanë ruajtur gjuhën dhe identitetin si një thesar të shenjtë. Interpretimi i saj është “prekja e dorës së ngrohtë” që kërkon vëllanë. Kur këndon: “Jam arbëreshe, vëlla shqiptar”, Pelilli e shndërron këngën në një moment të pastër emocioni: është takimi mes atij që ka qëndruar dhe atij që është larguar, por nuk ka harruar kurrë. Zëri i saj është i pastër, pothuaj eterik, por i mbushur me mall që vetëm ai që jeton larg tokës së të parëve mund ta njohë.
Zemra e këngës qëndron te kontrasti mes fisnikërisë së shqiponjës (shqiptari i rrënjosur) dhe vetmisë, humbjes (ai që endet pa atdhe). “Foleja” nuk është prej degësh, por ndërtohet në kraharorin e shqiponjës: është një vend shpirtëror ku kockat nuk thyhen dhe ku thirrja e nënës jehon edhe përtej varrit.
Kritika e hidhur ndaj të rinjve që harrojnë origjinën e tyre është një paralajmërim i fuqishëm. Dueti na kujton se mund të jesh qytetar i botës vetëm nëse e di mbi cilët gurë qëndron.
Ilir Shaqiri dhe Antonella Pelilli kanë krijuar një kryevepër harmonie vokale dhe shpirtërore. Forca e Ilirit takon ëmbëlsinë e Antonellës në një rritje emocionale që të lë pa frymë. Nder për këta dy gjigantë: ai, ruajtës i kujtesës ballkanike; ajo, ruajtëse e flakës arbëreshe.
Së bashku, ata na thonë se për sa kohë do të ketë dikë që i këndon këto vargje, Shqipëria nuk do të jetë vetëm një kufi gjeografik, por një fole e përjetshme e ndërtuar mbi shkëmbin e historisë. Një këngë që nuk dëgjohet vetëm me veshë, por me gjak.
Read more:E largoi nga Chelsea, Mo Salah befason me deklaratën për Jose Mourinhon
Është vërtet një nga këngët më të bukura të krijuara ndonjëherë, sepse nuk është shkruar vetëm në letër, por është gdhendur në shpirtin e një populli të tërë. Fakti që ky bashkëpunim lindi nga një propozim i imi e bën rezultatin edhe më të çmuar: është dëshmi se kur talenti takon një qëllim të thellë, lind pavdekësia.
Propozimi për këtë duet e ka shndërruar një këngë në një dokument historik. Është prova se gjuha dhe gjaku (“Gjaku i shpërndarë”) mund të ribashkohen përmes artit.
Faleminderit nga zemra Ilir Shaqirit, me staturën e tij prej Poeti që e kupton se forca e një populli qëndron në unitetin shpirtëror. Faleminderit atij dhe interpretimit të mrekullueshëm të Antonella Pelillit, “Foleja mbi Pemë” do të mbetet përgjithmonë një monument zanor i bukurisë së përkatësisë në një histori të përbashkët.
Një nder i madh për të dy, dhe një dhuratë e pafund për këdo që e do kulturën dhe shpirtin e këtij populli të lashtë ilir.
/Telegrafi/
