Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka njoftuar se operacioni i quajtur “Project Freedom” për shoqërimin e anijeve përmes Ngushticës së Hormuzit do të “pezullohet për një periudhë të shkurtër kohore”, pasi është arritur “përparim i madh drejt një marrëveshjeje të plotë dhe përfundimtare me përfaqësuesit e Iranit”.
Në një postim në Truth Social të mërkurën herët, Trump tha se vendimi u mor me kërkesë të Pakistanit, i cili po ndërmjetëson bisedimet mes SHBA-së dhe Iranit, “për të parë nëse marrëveshja mund të finalizohet dhe nënshkruhet”.
SHBA-ja e nisi të ashtuquajturin “Project Freedom” për ta rihapur Ngushticën Hormuzit për anijet tregtare, pasi Irani e ka mbyllur atë duke lënë mijëra anije të bllokuara në të dyja anët e ngushticës për javë të tëra, gjë që e ka goditur rëndë ekonominë globale.
Irani e ndaloi kalimin përmes kësaj rruge jetike ujore, duke kërcënuar se do të shënjestronte çdo mjet lundrues që do të përpiqej të kalonte pa pëlqimin e tij, për shkak të fushatës ushtarake të SHBA-së dhe Izraelit kundër tij, e cila nisi më 28 shkurt.
Njoftimi i Trump erdhi pas një konference për shtyp nga sekretari i Shtetit, Marco Rubio, i cili deklaroi se fushata ushtarake amerikane kundër Iranit, e quajtur “Tërbimi Epik” ka përfunduar.
Read more:Punëtori i aviacionit amerikan akuzohet se përdori kompjuterin e punës për të kërcënuar Trumpin
Disa orë më parë, sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth, tha se armëpushimi i SHBA-së me Iranin mbetet në fuqi, edhe pse Irani lëshoi raketa drejt Emirateve të Bashkuara Arabe dhe ushtria amerikane fundosi gjashtë varka të vogla iraniane më 4 maj.
Jo shumë kohë pasi Hegseth foli në një konferencë për shtyp në Pentagon të martën, Emiratet e Bashkuara Arabe, aleatet e SHBA-së në rajonin e Gjirit, raportuan për një valë tjetër raketash iraniane. Nuk u raportua për dëme apo të lënduar.
Shkëmbimi i zjarrit ka shtuar frikën se armëpushimi i shpallur pothuajse një muaj më parë ishte prishur dhe se luftimet e përgjithshme nga Teherani, si dhe nga forcat amerikane dhe izraelite, mund të rifillojnë.
Forcat detare amerikane filluan t’i shoqërojnë disa nga anijet tregtare që ishin bllokuar në Gjirin Persik si pasojë e mbylljes së Ngushticës së Hormuzit nga Irani, e cila është pikë strategjike detare.
Read more:Hantavirusi, infeksioni i rrallë që nis si grip, por mund të përfundojë rëndë
Duke folur me gazetarët në Pentagon, Hegseth tha se ky operacion ishte vetëm një “zgjidhje e përkohshme” dhe kërkoi sërish që Irani ta heqë bllokadën. “Iranit nuk mund t’i lejohet t’i bllokojë vendet e pafajshme dhe mallrat e tyre në një rrugë ujore ndërkombëtare”, tha Hegseth për gazetarët. Iranianët “thonë se e kontrollojnë ngushticën. Nuk është e vërtetë”, shtoi ai.
I pyetur për armëpushimin, Hegseth tha: “Armëpushimi nuk ka përfunduar”.
“Ne kemi thënë se do të mbrohemi dhe do të mbrohemi në mënyrë agresive, dhe këtë e kemi bërë. Irani e di këtë, dhe në fund presidenti mund të vendosë se kur ka ndodhur përshkallezimi deri në shkeljen e armëpushimit”, tha ai.
Gjenerali Dan Caine, kryetar i shefave të Shtabit të Përbashkët të SHBA-së, tha se Irani ka sulmuar forcat amerikane “më shumë se 10 herë” që nga armëpushimi i 8 prillit. Megjithatë, ai tha se kjo “nuk e kaloi pragun për rifillimin e operacioneve të mëdha luftarake”.
Read more:Papa Leo i përgjigjet kritikave të Trumpit
Rreth 22.500 detarë në më shumë se 1.550 anije tregtare janë të bllokuar në Gjirin Persik, duke mos qenë në gjendje ta kalojnë ngushticën, tha Caine.
Duke folur për Fox News më 4 maj, Trump paralajmëroi sërish Iranin që të mos shënjestrojë anijet amerikane, duke thënë se do të “fshihej nga faqja e dheut” nëse do ta bënte këtë.
Ndërkohë, Sekretari i Shtetit Marco Rubio tha se operacioni fillestar ushtarak ka përfunduar dhe theksoi se bllokada amerikane e porteve iraniane është thjesht mbrojtëse.
“Ne përgjigjemi vetëm nëse sulmohemi të parët. Ky është një operacion mbrojtës”, tha Rubio. “Nëse nuk qëllohet ndaj këtyre anijeve dhe ndaj nesh, ne nuk do të qëllojmë, por nëse qëllohemi, do të përgjigjemi”.
Read more:Ricky Martin performon më 21 maj në Podgoricë për 20-vjetorin e pavarësisë së Malit të Zi
Raketa të tjera drejt Emirateve të Bashkuara Arabe
Rreth dy orë pasi përfundoi konferenca e Hegseth në Pentagon, Ministria e Mbrojtjes e Emirateve të Bashkuara Arabe njoftoi se kishte vërejtur raketa dhe dronë iranianë.
“Sistemet e mbrojtjes ajrore të Emirateve janë të angazhuara aktivisht kundër kërcënimeve me raketa dhe dronë”, tha Ministria në një postim në X. “këto kërcënime vijnë nga Irani”.
Një ditë më parë, Emiratet reaguan me zemërim, duke kërcënuar me kundërpërgjigje pasi katër raketa iraniane u lëshuan drejt tyre. Tri u rrëzuan nga mbrojtja ajrore, ndërsa e katërta ra në det.
Gjatë armëpushimit të brishtë, Teherani dhe Uashingtoni kanë shkëmbyer propozime për një marrëveshje paqeje.
Read more:Trump bën hapa pas, pezullon operacionin Liria në Hormuz: Progres në negociatat me Iranin
Një nga pengesat më të mëdha janë synimet bërthamore të Iranit. Uashingtoni kërkon që Teherani të heqë dorë nga uraniumi i tij, përfshirë uraniumin e pasuruar në nivele të larta, i cili mund të përdoret për ndërtimin e armëve bërthamore.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmail Baqaei, u citua të ketë thënë se në këtë fazë nuk ka bisedime për kapacitetet bërthamore të Iranit.
Duke folur në Departamentin e Shtetit, Rubio tha se është koha që Teherani ta “pranojë realitetin e situatës” dhe se përmes zgjidhjes diplomatike duhet të trajtohet çdo material bërthamor që Irani ende e mban të fshehur.
“Presidenti ka qenë i qartë se pjesë e procesit të negociatave duhet të jetë jo vetëm pasurimi, por edhe çfarë ndodh me këtë material që është i varrosur thellë diku dhe që ata ende kanë qasje në të nëse duan ta nxjerrin”, tha Rubio. /REL
