Virusi bartet kryesisht nga brejtësit dhe zakonisht nuk përhapet lehtë nga njeriu te njeriu, por disa forma mund të shkaktojnë sëmundje të rëndë të mushkërive dhe veshkave
Tre persona kanë vdekur pas një shpërthimi të dyshuar të hantavirusit në bordin e anijes turistike polare MV Hondius, e cila po udhëtonte në Atlantik. Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, deri më 4 maj 2026 janë identifikuar shtatë raste, prej tyre dy të konfirmuara laboratorikisht dhe pesë të dyshuara. Nga këto raste, tre persona kanë vdekur, një pacient është në gjendje kritike, ndërsa tre të tjerë kanë simptoma të lehta.
Rasti është raportuar në një anije me flamur holandez, e cila po lundronte nga Argjentina drejt Kepit të Gjelbër. Sipas materialit të dërguar, njëri nga pacientët ndodhet në kujdes intensiv në Afrikën e Jugut, ndërsa në mesin e viktimave përmenden edhe një çift nga Holanda.
Çfarë është hantavirusi?
Hantaviruset janë një grup virusesh që gjenden kryesisht te brejtësit, si minjtë, minjtë e fushës dhe voluharicat. Këta brejtës mund ta bartin virusin pa shfaqur shenja të dukshme sëmundjeje, por mund ta përhapin atë përmes urinës, jashtëqitjes dhe pështymës.
Read more:Përhapja e hantavirusit, reagon OBSH: S`ka nevojë për panik, rreziku për publikun i ulët
Njeriu zakonisht infektohet kur thith grimca të kontaminuara nga mjedise ku kanë qëndruar brejtës të infektuar. Më rrallë, infeksioni mund të ndodhë edhe përmes kafshimit, gërvishtjes ose kontaktit të drejtpërdrejtë me materiale të ndotura.
Infeksionet me hantavirus janë të rralla, por mund të jenë serioze. Ekspertët theksojnë se ato nuk përhapen lehtë nga njeriu te njeriu, si gripi apo COVID-19. Megjithatë, për disa lloje të veçanta, sidomos virusin Andes në Amerikën e Jugut, është raportuar mundësia e transmetimit të kufizuar mes kontakteve shumë të afërta, transmeton Telegrafi.
Si shfaqet sëmundja?
Hantaviruset ndahen zakonisht në dy grupe kryesore: hantaviruset e Botës së Vjetër dhe hantaviruset e Botës së Re.
Hantaviruset e Botës së Vjetër gjenden kryesisht në Evropë dhe Azi. Ato mund të shkaktojnë ethe hemorragjike me sindromë renale, që prek sidomos veshkat. Simptomat mund të përfshijnë temperaturë të lartë, dhimbje të forta koke, dhimbje në shpinë, dhimbje barku dhe dëmtim të funksionit të veshkave.
Read more:“Ne nuk kemi nisur akoma”, Irani këmbëngul: Armëpushimin e shkeli SHBA-ja
Hantaviruset e Botës së Re gjenden kryesisht në Amerikë dhe mund të shkaktojnë sindromën pulmonare të hantavirusit, një gjendje e rëndë që prek mushkëritë. Në fillim, simptomat mund t’i ngjajnë gripit: temperaturë, lodhje, dhimbje muskujsh dhe dobësi. Më pas, gjendja mund të përkeqësohet shpejt, me vështirësi në frymëmarrje dhe insuficiencë respiratore.
Periudha e inkubacionit mund të zgjasë nga një deri në tetë javë, prandaj ndonjëherë është e vështirë të përcaktohet menjëherë se ku dhe kur ka ndodhur infektimi.
Si mund të ketë ndodhur shpërthimi në anijen turistike?
Read more:Komuna e Mitrovicës shtyn afatin për aplikim për bursa studentore
Hetimet për shpërthimin në MV Hondius janë ende në zhvillim. Sipas OBSH-së, burimi i saktë i infeksionit ende nuk është përcaktuar. Një mundësi është që pasagjerët të jenë ekspozuar gjatë aktiviteteve në tokë, sidomos në zona ku mund të ketë pasur brejtës të infektuar. Një tjetër mundësi është kontaminimi i ndonjë hapësire të mbyllur në anije, si depo, kabina ose ambiente të ajrosura dobët.
Ekspertët theksojnë se rreziku kryesor zakonisht nuk vjen nga qëndrimi në të njëjtin ambient me një person të infektuar, por nga kontakti me materiale të kontaminuara nga brejtësit, veçanërisht në hapësira të mbyllura ose të ajrosura dobët.
Sa i rrezikshëm është hantavirusi?
Rreziku varet nga lloji i virusit dhe nga gjendja e pacientit. Format që prekin veshkat mund të kenë shkallë më të ulët vdekshmërie, ndërsa sindroma pulmonare e hantavirusit mund të jetë shumë më e rëndë.
Sipas të dhënave të cituara nga ekspertët, sindroma pulmonare e hantavirusit mund të ketë shkallë të lartë vdekshmërie, sidomos kur diagnoza vonohet dhe kur sëmundja përparon drejt insuficiencës respiratore.
Read more:Shqipëria dhe Kosova ndër vendet me përdorimin më të lartë të IA në Evropë
Aktualisht nuk ka një terapi antivirale specifike që shëron në mënyrë të drejtpërdrejtë infeksionin. Trajtimi është kryesisht mbështetës dhe përfshin oksigjen, kontroll të lëngjeve, mbështetje të tensionit të gjakut dhe, në rastet më të rënda, ventilim mekanik.
Si mund të parandalohet?
Parandalimi lidhet kryesisht me shmangien e kontaktit me brejtësit dhe me vendet e kontaminuara prej tyre. Hapësirat e mbyllura, magazinat, kabinat, shtëpitë e braktisura, hambarët dhe vendet me ventilim të dobët duhet të pastrohen me kujdes, pa ngritur pluhur.
Nuk këshillohet fshirja e thatë ose përdorimi i fshesës me korrent në vende ku dyshohet për prani të jashtëqitjeve të brejtësve, sepse grimcat e kontaminuara mund të përhapen në ajër. Më e sigurt është lagia dhe dezinfektimi i sipërfaqeve, përdorimi i dorezave dhe ajrosja e mirë e hapësirës.
Në udhëtime, sidomos në zona natyrore ose ekspedita, duhet pasur kujdes me ushqimin e ruajtur në ambiente të hapura, me kabinat e mbyllura për kohë të gjatë dhe me çdo hapësirë ku vërehen gjurmë brejtësish.
Përfundim
Hantavirusi është i rrallë, por nuk duhet nënvlerësuar. Ai nuk përhapet zakonisht si viruset respiratore të zakonshme, por mund të shkaktojë sëmundje të rëndë kur njeriu ekspozohet ndaj materialeve të kontaminuara nga brejtësit.
Rasti në MV Hondius tregon se edhe udhëtimet ekspeditore, sidomos në zona të largëta, mund të sjellin rreziqe të pazakonta shëndetësore, prandaj higjiena, ajrosja, kontrolli i brejtësve dhe reagimi i shpejtë mjekësor mbeten thelbësore. /Telegrafi/
