Bisedimet mes Shtetet e Bashkuara dhe IranIT duket se po hyjnë në fazën përfundimtare, ndërsa përpjekjet diplomatike synojnë heqjen e pengesave të mbetura për arritjen e një marrëveshjeje.
Pas më shumë se tre muajsh operacionesh ushtarake në rajon, pasojat ekonomike janë bërë të ndjeshme në shkallë globale, përfshirë edhe ekonominë amerikane.
Në këtë sfond, Donald Trump njoftoi papritur pezullimin e përkohshëm të Operacionit “Liria”, që lidhet me garantimin e kalimit të sigurt të anijeve në Ngushticen e Hormuzit. Vendimi vjen ndërkohë që zhvillohen konsultime intensive diplomatike dhe në prag të zgjedhjeve të mesit të mandatit në SHBA.
Trump deklaroi se vendimi u mor “bazuar në kërkesat e Pakistanit dhe vendeve të tjera”, si dhe në suksesin ushtarak dhe progresin drejt një marrëveshjeje përfundimtare me përfaqësuesit e Iran. Ai theksoi se, megjithëse operacioni ndalet përkohësisht, bllokada detare mbetet në fuqi, duke ruajtur presionin mbi Teheranin.
Zhvillimet diplomatike janë intensifikuar në disa fronte. Ministri i Jashtëm i Iran, Abbas Araghchi, ndodhet në Kinë, ku po zhvillon takime me homologun e tij Wang Yi për çështjet rajonale dhe ndërkombëtare. Roli i Pekinit shihet si kyç, duke qenë një nga partnerët kryesorë ekonomikë të Teheranit, veçanërisht në tregun e naftës.
Nga ana tjetër, Sekretari i Shtetit i Shtetet e Bashkuara, Marco Rubio, ka theksuar se operacionet ushtarake kundër Iranit kanë përfunduar dhe se fokusi tashmë është zhvendosur te zgjidhja diplomatike. Ai ka zhvilluar gjithashtu kontakte me homologun rus Sergei Lavrov për të diskutuar zhvillimet ndërkombëtare.
Presioni ekonomik dhe ndikimi global
Kriza ka ndikuar ndjeshëm në tregjet globale, me rritjen e çmimeve të energjisë dhe rënien e kërkesës për naftë, duke prekur konsumatorët dhe zinxhirët e furnizimit. Mbyllja e Hormuzit, një rrugë kyçe për transportin e naftës, ka bllokuar qindra anije tregtare dhe ka rritur tensionet ekonomike.
Në këtë kontekst, pezullimi i përkohshëm i operacionit shihet si një hap i vullnetit të mirë nga Shtetet e Bashkuara, por edhe si një reagim ndaj presionit ekonomik dhe social.
Perspektiva për marrëveshje
Të gjitha sinjalet tregojnë se një marrëveshje mund të jetë afër. Megjithatë, mbeten ende çështje të hapura, përfshirë programin bërthamor të Iran dhe kontrollin e trafikut detar në rajon.
Ndërkohë, autoritetet iraniane kanë vendosur procedura të reja për kalimin e anijeve në Ngushticën e Hormuzit, duke kërkuar leje tranziti dhe duke sinjalizuar një përpjekje për të rritur kontrollin dhe përfitimet ekonomike nga kjo rrugë strategjike.
Megjithëse retorika mbetet e ashpër nga të dyja palët, zhvillimet e fundit diplomatike dhe ekonomike krijojnë një klimë më optimiste për një marrëveshje të mundshme që mund t’i japë fund tensioneve në rajon.
