Për trigliceridet flitet më pak se për kolesterolin, por niveli i lartë i tyre mund të jetë sinjal paralajmërues për zemrën, diabetin, mëlçinë e dhjamosur dhe pankreatitin
Derisa për kolesterolin flitet vazhdimisht, trigliceridet shpesh mbeten në hije si një lloj “yndyre më pak e rëndësishme”. Megjithatë, pikërisht ato mund të jenë një nga sinjalet e para paralajmëruese për çrregullime metabolike, diabet të tipit 2, mëlçi të dhjamosur dhe rrezik më të lartë për sëmundje të zemrës.
Trigliceridet janë lloji më i zakonshëm i yndyrës në trup. Ato shërbejnë si rezervë energjie: kur marrim më shumë kalori sesa i duhen organizmit në atë moment, trupi i kthen ato në trigliceride dhe i ruan në qelizat dhjamore. Problemi nis kur niveli i tyre në gjak mbetet i lartë për një kohë të gjatë. Sipas American Heart Association, trigliceridet e larta, sidomos kur shoqërohen me LDL të lartë ose HDL të ulët, lidhen me grumbullime yndyrore në muret e arterieve, duke rritur rrezikun për infarkt dhe goditje në tru.
Çfarë janë trigliceridet dhe pse mund të jenë të rrezikshme
Trigliceridet dhe kolesteroli janë substanca yndyrore, të njohura si lipide, të cilat organizmi i përdor për funksione të rëndësishme. Kolesteroli nevojitet për ndërtimin e qelizave dhe hormoneve, ndërsa trigliceridet janë kryesisht burim energjie.
Kur ushqimi sjell më shumë energji sesa trupi shpenzon, sidomos përmes sheqernave, miellit të bardhë, pijeve të ëmbla, ushqimeve shumë të përpunuara dhe alkoolit, teprica mund të shndërrohet në trigliceride. Me kalimin e kohës, niveli i lartë i tyre mund të ndikojë në trashjen dhe ngurtësimin e mureve të arterieve. Mayo Clinic thekson se trigliceridet e larta mund të kontribuojnë në arteriosklerozë, duke rritur rrezikun për sëmundje të zemrës, infarkt dhe goditje në tru; nivelet shumë të larta mund të shkaktojnë edhe inflamacion akut të pankreasit, transmeton Telegrafi.
Trigliceridet e larta lidhen shpesh me:
- rezistencën ndaj insulinës,
- sindromën metabolike,
- diabetin e tipit 2,
- mëlçinë e dhjamosur,
- rrezikun për sëmundje kardiovaskulare,
- dhe, në raste të rënda, pankreatitin akut.
Pesë mite për trigliceridet e larta
Interneti dhe rrjetet sociale ofrojnë shumë këshilla për shëndetin, por jo gjithçka që qarkullon është e saktë. Pikërisht për këtë arsye, është e rëndësishme të dallohen faktet nga keqkuptimet që mund t’i shtyjnë njerëzit të neglizhojnë analizat, ushqimin dhe ndryshimet e nevojshme në stilin e jetës. Teksti burimor thekson se këto mite janë ndër keqkuptimet më të shpeshta për trigliceridet.
Miti 1: Ushqimi pa yndyrë është zgjidhja e vetme
Për shumë vite, ushqimet me yndyrë janë parë si fajtorët kryesorë për rritjen e yndyrave në gjak. Por problemi nuk qëndron gjithmonë vetëm te yndyra. Te shumë persona, shkaktarët kryesorë janë kaloritë e tepërta, sheqeri i shtuar, karbohidratet e rafinuara, pijet e ëmbla, alkooli dhe mungesa e aktivitetit fizik.
Dietat shumë të varfra në yndyrë shpesh zëvendësojnë yndyrat me bukë të bardhë, makarona, ëmbëlsira, drithëra të përpunuara dhe ushqime të tjera të pasura me karbohidrate të shpejta. Kjo mund të ketë efekt të kundërt dhe ta rrisë nivelin e triglicerideve.
Zgjidhja më e mirë nuk është të hiqet çdo yndyrë, por të zgjidhen yndyra të shëndetshme, si vaji i ullirit, peshku i kaltër, arrat, farat dhe avokadoja, ndërsa të kufizohen sheqernat, alkooli dhe ushqimet e përpunuara.
Miti 2: Ushqimi bimor i ul automatikisht trigliceridet
Read more:Trump sheh një marrëveshje të mundshme me Iranin brenda “një jave”
Kalimi në ushqim vegjetarian ose vegan nuk garanton vetvetiu uljen e triglicerideve. Një dietë me bazë bimore mund të jetë shumë e shëndetshme kur përfshin perime, bishtajore, drithëra të plota, fruta, fara dhe arra. Por mund të jetë edhe e dëmshme nëse mbështetet kryesisht në produkte të përpunuara.
Për shembull, ëmbëlsirat vegane, drithërat e sheqerosura, bukët e bardha, produktet e gatshme dhe zëvendësuesit bimorë të djathit, të mbushur me niseshte, kripë dhe aditivë, nuk janë domosdoshmërisht zgjedhje të mira për metabolizmin.
Pra, nuk mjafton që ushqimi të jetë “bimor”. Më e rëndësishme është të jetë sa më pak i përpunuar dhe i bazuar në përbërës të plotë.
Miti 3: Kolesteroli LDL është më i rëndësishëm se trigliceridet
LDL, i njohur si “kolesteroli i keq”, është shumë i rëndësishëm dhe nuk duhet neglizhuar. Megjithatë, edhe trigliceridet meritojnë vëmendje të veçantë. Vlera e tyre, sidomos në raport me HDL-në, mund të japë të dhëna të rëndësishme për shëndetin metabolik dhe rrezikun kardiovaskular.
Trigliceridet e larta shpesh shkojnë bashkë me HDL të ulët, insulinorezistencë, mbipeshë abdominale dhe presion të lartë të gjakut. Ky kombinim e rrit ndjeshëm rrezikun për sëmundje të zemrës.
Read more:Mickoski: Evropa është rruga jonë e vetme, por nuk do të bëjmë kompromis me indentitetin tonë
Për këtë arsye, gjatë analizave nuk duhet parë vetëm kolesteroli total ose LDL-ja. Duhet vlerësuar i gjithë profili lipidik: kolesteroli total, LDL, HDL dhe trigliceridet.
Miti 4: Trigliceridet e larta mund të ndihen
Ky është një nga mitet më të rrezikshme. Në shumicën e rasteve, trigliceridet e larta nuk japin simptoma të qarta. Ato nuk shkaktojnë domosdoshmërisht dhimbje, marramendje, lodhje apo shenja të tjera që mund ta paralajmërojnë njeriun në kohë.
Pikërisht për këtë arsye, shpesh zbulohen rastësisht gjatë analizave të gjakut. Cleveland Clinic thekson se niveli i lartë i triglicerideve mund të rrisë rrezikun për sëmundje të zemrës dhe pankreatit, ndërsa ndryshimet në stilin e jetës dhe, kur nevojitet, terapia e përshkruar nga mjeku mund të ndihmojnë në uljen e tyre.
Në disa raste të veçanta, sidomos kur ka çrregullime gjenetike të yndyrave në gjak, mund të shfaqen shenja në trup, si depozitime të vogla yndyrore në lëkurë, njolla të verdha rreth syve ose një unazë e zbehtë në periferi të kornesë së syrit. Megjithatë, këto nuk janë të pranishme te shumica e njerëzve. Mënyra më e sigurt për t’i zbuluar trigliceridet e larta mbetet analiza e gjakut.
Miti 5: Është gjenetikë dhe nuk mund të ndryshohet
Read more:Pse grinden Ukraina dhe Izraeli për grurin dhe çfarë fshihet pas konfliktit për drithërat
Trashëgimia luan rol te disa persona, por kjo nuk do të thotë se nuk mund të bëhet asgjë. Në shumë raste, trigliceridet ndikohen fuqishëm nga mënyra e jetesës: ushqimi, pesha trupore, aktiviteti fizik, alkooli, duhani, gjumi dhe stresi.
Edhe kur ekziston prirje familjare, ndryshimet e duhura mund të sjellin përmirësim të madh. Ulja e sheqernave dhe miellit të bardhë, kufizimi i alkoolit, rritja e aktivitetit fizik dhe humbja e peshës së tepërt mund ta ulin ndjeshëm nivelin e triglicerideve.
Strategjitë kryesore për uljen e triglicerideve
Hapi i parë zakonisht nis me ndryshimin e ushqimit. Kjo nuk nënkupton dieta ekstreme, por zgjedhje më të mençura dhe më të qëndrueshme.
Duhet kufizuar ose shmangur:
- pijet e gazuara dhe lëngjet me sheqer,
- ëmbëlsirat,
- mielli i bardhë,
- ushqimet industriale,
- ushqimet e skuqura,
- alkooli,
- dhe ngrënia e tepërt në mbrëmje.
Në anën tjetër, ndihmojnë:
- perimet,
- bishtajoret,
- peshku,
- vezët, nëse nuk ka kundërindikacione individuale,
- mishi pa shumë yndyrë,
- drithërat e plota,
- vaji i ullirit,
- arrat dhe farat në sasi të kontrolluar,
- si dhe ushqimet e pasura me omega 3.
Ushqimi mesdhetar, i bazuar në perime, fruta, peshk, vaj ulliri, proteina cilësore dhe yndyra të dobishme për zemrën, konsiderohet një nga modelet më të mira për mbrojtjen kardiometabolike.
Read more:ESHS-Maqedoni: Inflacioni në 5.7% në prill, brenda një viti çmimet e ushqimeve u rritën për 8%
Po aq i rëndësishëm është edhe aktiviteti fizik. Ecja e shpejtë, noti, biçikleta ose ushtrimet e lehta aerobike ndihmojnë muskujt ta përdorin energjinë dhe mund të ndikojnë në uljen e triglicerideve. Cleveland Clinic thekson se kufizimi i sheqernave, karbohidrateve të thjeshta, alkoolit dhe rritja e aktivitetit fizik janë ndër hapat e parë në menaxhimin e triglicerideve të larta.
Ndryshime të tjera të dobishme janë:
- ndërprerja e duhanit,
- gjumi i rregullt,
- menaxhimi i stresit,
- kontrolli i peshës trupore,
- dhe kontrollet e rregullta mjekësore.
Rregulli i artë: kontrollohuni, mos hamendësoni
Trigliceridet e larta janë një paralajmërim që nuk duhet injoruar. Ato janë pjesë shumë e rëndësishme e vlerësimit të shëndetit të zemrës dhe metabolizmit. Për një pasqyrë më të saktë, nuk mjafton të shihet vetëm kolesteroli total.
Është e rëndësishme të kërkohet profili i plotë lipidik, që përfshin kolesterolin total, LDL, HDL dhe trigliceridet. Në disa raste, mjeku mund të vlerësojë edhe raportin trigliceride/HDL, bashkë me faktorë të tjerë si mosha, presioni i gjakut, diabeti, pesha, duhani dhe historia familjare.
Mesazhi kryesor është i thjeshtë: trigliceridet nuk duhet të mbeten në hije. Ato nuk “ndihen”, por maten. Dhe kur zbulohen me kohë, shpesh mund të përmirësohen shumë me ushqim më të kujdesshëm, aktivitet fizik dhe kontroll të rregullt mjekësor. /Telegrafi/
