Në Shpellën Kitum, në Parkun Kombëtar të Malit Elgon në Kenia, një grup turistësh hyn me kujdes. “Nuk e kishim idenë”, thonë ata ndërsa largohen pasi informohen se kjo zonë është lidhur historikisht me disa nga ethet hemorragjike më vdekjeprurëse në botë, përfshirë Ebola dhe Marburg, me raste të regjistruara deri në vitin 2007.
Ngjarja përdoret shpesh nga ekspertët si shembull i rrezikut të transmetimit të viruseve nga mjedise natyrore te njeriu. Vetëm një kontakt i vetëm, një frymëmarrje ose një ekspozim i shkurtër në zona të kontaminuara mund të mjaftojë për të nisur zinxhir infeksioni, siç ka ndodhur në raste të ndryshme në Afrikë dhe rajone të tjera të botës. Së fundmi, shqetësime të ngjashme janë rikthyer edhe pas rasteve të raportuara në anijen turistike “Hondius”, ku janë regjistruar infeksione me hantavirus.
Sipas vlerësimeve shkencore, në planetin Tokë ekzistojnë rreth 10 nonilion viruse (10 e ndjekur nga 30 zero). Në një skenar hipotetik ku të gjithë këta viruse do të zhdukeshin menjëherë, edhe ekosistemi global dhe jeta njerëzore do të shembej, me një jetëgjatësi mesatare të njerëzimit që do të reduktohej në rreth një ditë e gjysmë. Megjithatë, shumica dërrmuese e këtyre viruseve nuk janë të rrezikshme për njeriun.
Viruset dhe historia e sëmundjeve vdekjeprurëse
Read more:Tri shenjat e horoskopit që konsiderohen më të fortat mendërisht
Murtaja, kolera, lebra, lija dhe gripi kanë treguar ndër shekuj se viruset dhe patogjenët nuk bëjnë dallim mes individëve. Ato kanë prekur figura historike, udhëheqës, sportistë dhe personazhe publikë, duke ndryshuar shpesh rrjedhën e historisë.
Në fokusin e fundit ndërkombëtar është rikthyer edhe hantavirusi, sidomos pas rasteve të raportuara në anijen “Hondius”. Virusi u diskutua më herët edhe në SHBA pas vdekjes së aktorit të njohur Gene Hackman dhe bashkëshortes së tij Betsy Arakawa. Sipas hetimeve mjeko-ligjore, Arakawa dyshohet se u infektua nga ekspozimi ndaj jashtëqitjeve të minjve në ambientin e banesës, ndërsa Hackman ndërroi jetë më vonë si pasojë e komplikacioneve shëndetësore dhe sëmundjeve ekzistuese.
Edhe në Greqi janë regjistruar raste të lidhura me infeksione të rralla nga ekspozimi në mjedise të ndotura, përfshirë raste fatale nga infeksione të tjera bakteriale dhe virale.
Pandemitë historike dhe ndikimi në njerëzim
Read more:Nis evakuimi i anijes turistike me hantavirus, 40 pasagjerë zbresin nga bordi
Historia njerëzore është shënuar nga epidemi të mëdha që kanë zhdukur popullsi të tëra. Nga Murtaja e Athinës në kohën e Perikliut, te Murtaja e Justinianit në Bizant dhe Murtaja e Zezë në Evropë, sëmundjet infektive kanë shkaktuar miliona viktima dhe kanë ndryshuar strukturën sociale dhe ekonomike të botës.
Virusi i tërbimit mbetet ndër më vdekjeprurësit, me një shkallë vdekshmërie afër 100% pas shfaqjes së simptomave klinike. Ebola dhe Marburg gjithashtu renditen ndër viruset më të rrezikshme, me përqindje shumë të lartë vdekshmërie dhe simptoma të rënda hemorragjike.
Viruse të tjera si Nipah, H5N1 (gripi i shpendëve), MERS dhe CCHF (ethe hemorragjike Krime-Kongo) vazhdojnë të jenë në monitorim të rreptë ndërkombëtar për shkak të potencialit të tyre për shpërthime epidemike.
Rreziku në rritje dhe faktorët modernë
Ekspertët theksojnë se rritja e infeksioneve të reja lidhet ngushtë me aktivitetin njerëzor: shpyllëzimin, urbanizimin, ndryshimet klimatike dhe kontaktin më të shpeshtë me kafshët e egra. Këta faktorë rrisin mundësinë që viruse të reja të kalojnë nga kafshët te njeriu.
Gjithashtu, udhëtimet globale dhe transporti i shpejtë ndërkontinental bëjnë që një virus të mund të përhapet në mbarë botën brenda pak ditësh.
Read more:Anije misterioze me dron e eksplozivë në Greqi, nisin hetimet
Viruse të “fjetura” dhe shqetësimet për të ardhmen
Read more:Pyetje-Përgjigje/ Gjithçka duhet të dini për Hantavirusin, nga maskat te ndryshimet me COVID-19
Shkencëtarët kanë identifikuar viruse të lashta të ruajtura në akullnaja dhe zona të ngrira për mijëra ose miliona vjet. Megjithëse shumica e tyre nuk infektojnë njerëzit, shkrirja e akullit për shkak të ndryshimeve klimatike ka ngritur shqetësime për rikthimin e patogjenëve të panjohur.
Ekspertët theksojnë se rreziku i një pandemie varet nga disa faktorë kryesorë: mënyra e transmetimit, ngjitshmëria dhe periudha pa simptoma. COVID-19 u përhap me shpejtësi pikërisht sepse mund të transmetohej edhe nga persona asimptomatikë.
Në rastin e hantavirusit, transmetimi ndodh kryesisht përmes kontaktit me brejtës të infektuar dhe jo përmes përhapjes së shpejtë nga njeriu te njeriu, çka e bën më të kufizuar në krahasim me viruset respiratore.
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se monitorimi i vazhdueshëm i viruseve dhe përmirësimi i sistemeve shëndetësore globale mbetet thelbësor për të parandaluar shpërthime të ardhshme.
