I dërguari i SHBA-së në Groenlandë, Jeff Landry, deklaroi se Shtetet e Bashkuara duhet të forcojnë praninë e tyre ushtarake dhe strategjike në ishullin autonom danez, duke rritur tensionet diplomatike rreth territorit arktik që prej kohësh është në fokusin e Presidentit Donald Trump.
Në një intervistë për AFP pas vizitës së tij të parë në Groenlandë që nga marrja e detyrës në dhjetor 2025, Landry tha se “ka ardhur koha që SHBA-të të vendosin përsëri gjurmët e tyre në Groenlandë”, duke shtuar se ishulli “ka nevojë për SHBA-në”.
Landry, i cili është republikan dhe njëkohësisht guvernator i Luizianës, nuk ishte ftuar zyrtarisht në Groenlandë, çka ka shkaktuar reagime të forta politike në territor dhe në Danimarkë.
Aktualisht ushtria amerikane mban vetëm një bazë në Groenlandë, në Pitufik, në veri të ishullit, ndërsa gjatë Luftës së Ftohtë SHBA kishte deri në 17 baza ushtarake në këtë territor strategjik të Arktikut.
Presidenti Donald Trump ka argumentuar vazhdimisht se Groenlanda është jetike për sigurinë kombëtare amerikane, duke paralajmëruar se territori mund të bjerë nën ndikimin e Kinës ose Rusisë nëse SHBA nuk vepron. Ishulli konsiderohet strategjik për shkak të pozicionit të tij mes Amerikës dhe Rusisë, si dhe për rezervat e mëdha të metaleve të rralla dhe hapjen e rrugëve të reja detare si pasojë e shkrirjes së akullnajave polare.
Read more:Protesta masive në Kubë pas mungesës së karburantit dhe krizës energjetike
Sipas raportimeve të fundit, Uashingtoni po shqyrton mundësinë e hapjes së tre bazave të reja ushtarake në jug të Groenlandës. Një marrëveshje mbrojtëse mes SHBA-së dhe Danimarkës, e nënshkruar fillimisht në vitin 1951 dhe e përditësuar në vitin 2004, i lejon SHBA-së të shtojë trupat dhe të zgjerojë objektet ushtarake në ishull, me kusht që të njoftohen paraprakisht autoritetet daneze dhe ato groenlandeze.
Trump ka përsëritur edhe më herët deklaratat e tij se SHBA duhet të marrë kontrollin e Groenlandës, ndërsa në janar ai paralajmëroi madje edhe mundësinë e një ndërhyrjeje për të siguruar territorin. Pas këtyre deklaratave, u krijua një grup pune mes SHBA-së, Danimarkës dhe Groenlandës për të diskutuar shqetësimet dhe kërkesat amerikane.
Read more:Dy çisterna kineze dalin nga Ngushtica e Hormuzit, ulet çmimi i naftës
Kryeministri i Groenlandës, Jens Frederik Nielsen, deklaroi se dëshira e Trump për të siguruar kontrollin e ishullit është “plotësisht mungesë respekti”, por pranoi se autoritetet janë “të detyruara të gjejnë një zgjidhje”.
Nielsen zhvilloi bisedime me Landry gjatë vizitës së tij, duke i cilësuar ato “konstruktive”, por theksoi se nuk kishte parë “asnjë tregues se diçka ka ndryshuar” në qëndrimin e SHBA-së.
Ndërkohë, autoritetet daneze dhe groenlandeze kanë përsëritur se vetëm populli i Groenlandës mund të vendosë për të ardhmen e territorit. Megjithatë, Landry në një intervistë për gazetën groenlandeze Sermitsiaq u përpoq të nxisë debatin mbi pavarësinë, duke deklaruar se ekzistojnë “mundësi të jashtëzakonshme” që Groenlanda të kalojë “nga varësia në pavarësi”.
Edhe pse shumica e groenlandezëve mbështesin në parim pavarësinë nga Danimarka, qeveria lokale nuk ka një plan të menjëhershëm për shkëputje, pasi ekonomia e ishullit vazhdon të mbështetet në mënyrë të konsiderueshme nga financimet daneze.
